• Advertisement

جنین شناسی

مطالب درسی مربوط به دانشجویان زیست دریا در این بخش قرار دارد

مدير انجمن: yasaman

جنین شناسی

پستتوسط yasaman » دوشنبه 20 تیر 1390, 3:29 pm

تاریخچه جنین شناسی
ارسطونخستین دانشمندی بود که 340 سال قبل از میلاد به مطالعات علمی در زمینه جنین شناسی پرداخت .کارهای وی اگرچه از نظر دانش امروزی دارای نواقص زیادی است :ولی از این نظر که مطالعاتش نقطه آغازی برای دانش جنین شناسی است حائز اهمیت است. ارسطو گمان می کرد که موجود زنده ازدو راه به وجود می آید اول اینکه جنین از قبل آماده و ساخته شده است ودر دوران جنینی صرفا نمو کرده وبزرگ می شود.دوم اینکه موجود زنده سیر تکامل نمو جنینی خود را از ماده بی شکلی آغاز کرده و تدریجا نمو و تکامل فردی خود را به پایان می رساند .کمی پس از مشاهده فولیکول های تخمدان به وسیله Graaf در سال 1972 ،دو دانشمند به نامهای Leeuwenhock و Hammدر سال 1677برای اولین بار اسپرم انسان را مشاهده کردند .البته هنوز اهمیت گامت در تکوین (development ) درک نشده بود .با کشف گامت دو نظریه مطرح شد :
1-:Spermits اسپرم محتوی فرد کامل مینیاتوری است و تخمک تغذیه کننده است.
2- : Ovistsتخمک محتوی فرد کامل مینیاتوری است و نمو آن به وسیله مایع سمن تحریک می شود .
این کشف که تخم برخی حشرات از طریق پارتنوژنز و بدون اسپرم می تواند رشد کند نظریه دوم را قوی تر کرد .این بحث و جدال ها تا قرن بعد هم ادامه پیدا کرد تا اینکه تحقیقات و یافته های بعدی اهمیت هر دو جنس را در تولید مثل مشخص نمود .اهمیت این نکته را یک راهب ایتالیایی به نامLazzaro Spallanzani نشان داد .سپس این فرضیه مطرح شد که تکوین جنین از طریق رشد و نمو و تغییر شکل تدریجی و پیشرونده اتفاق می افتد .بر اساس قانون ون بائر Von Bear,s law):شخصی به نام Karl Ernst Von Bear در سال 1928این قانون را تدوین نمود ) جنبه های اساسی و کلی هر موجود در مراحل اولیه تکوین و زود تر از ویژگیهای خاص آن موجود ظاهر می شود .این شخص همچنین وجود لایه های زاینده را در جنین نشان داد; اما اهمیت آنها تا شناخت اساس سلولی ساختار موجود هنوز مشخص نبود. با ارائه تئوری سلولی توسط اشلیدن و شوان در سال 1939 (Mathias Schleiden and Schwann Theodor) اساس جنین شناسی مدرن پی ریزی شد و جنین شناسی به عنوان یک علم آغاز گردید.
1-2. جنین شناسی Embryology
تقریبا تمامی جانوران عالی(higher) زندگی خود را از یک سلول منفرد یعنی تخم لقاح یافته یا زایگوت شروع می کنند .زیگوت دارای منشا دوگانه است و ازدو گامت -اسپرماتوزون از والد نر و اووم از والد ماده - تشکیل می شود .زمان لقاح نقطه آغازین تاریخ زندگی فرد یعنی انتوژنی (ontogeny ) است .در واقع انتوژنی طول کل زندگی یک فرد است .زمان جنینی دوره ای است که از لقاح شروع شده و با متامورفیز(metamorphosis ( دوزیستان ،خروج از تخم hatching )) در پرندگان و تولد در پستانداران پایان می یابد . یک قرن پیش بیولوژیست آلمانی به نام August Weismann سلول ها را به دو دسته بدنی (soma)و جنسی (germ) تقسیم نمود .سلول های جنسی برای جاودانه ماندن گونه اهمیت دارند و سلول های بدنی برای حفظ و جاودانگی سلول های جنسی .البته تکوین و بلوغ گامت ها نیز در مبحث جنین شناسی می گنجد .این علم در واقع مطالعه سیر مراحل رشد و نمو یا تکامل فردی و تکوینی هر موجود زنده است .مباحث ویژه در جنین شناسی به طور فهرست وار عبارتند از جنین شناسی توصیفی(descriptive embryology) ، جنین شناسی تجربی (experimental e.)، جنین شناسی مقایسه ای (comparative e. ) ، جنین شناسی کاربردی (applied e.)،ناهنجاری شناسی (teratoloy )،جنین شناسی انسان(human e.) جنین شناسی مولکولی ( .molecular e ) و زیست شناسی تکوینی (development biology ) .
1-3. تعریف چند اصطلاح :
پیش از وارد شدن به مباحث اساسی جنین شناسی به تعریف چند اصطلاح پرداخته می شود.
سلول های تمام استعدادی (totipotent) : تخم لقاح یافته توانایی تشکیل یک موجود کامل را
دارد . سلول های حاصل از چند تقسیم اول پس از لقاح نیز این ظرفیت را دارند .چنین سلول هایی را تمام استعدادی می گویند .بدین معنی که این سلول ها قادرند به هر نوع سلول دیگر تبدیل شوند .طی پدیده محدود شدن (restriction ) به تدریج این قابلیت و توانایی کاهش پیدا می کند . بدین ترتیب سلول های چند استعدادی (multipotent) بوجود می آید که هر یک قادرند به تعداد محدودی سلول تمایز یابند .سلول هایی که فقط قادر به تمایز به یک نوع سلول هستند را تک استعدادی (unipotent) گویند.
القا (inducition ):واکنش های متقابل میان بافت ها و سلول ها با یکدیگر اصطلاحا القا گفته می شود .در این پدیده دو عنصر وجود دارد :
عامل القا کننده (inducer) که علامت القا را صادر می کند
عامل پاسخ دهنده (responder ) که به علامت القا پاسخ مناسب می دهد .
به عنوان مثال تشکیل لنز در نتیجه اثر القایی دو عنصر اکتودرم رویی – به عنوان عامل القا کننده –و فنجان بینایی –به عنوان عامل پاسخ دهنده –بر روی یکدیگر است .
تمایز (differentiation ): پدیده ای است که در طی آن سلول تخصص یافتگی پیدا می کند .
1-4. سیکل جنسی در پستانداران
تولید مثل در پستانداران پدیده ای منظم است که نیاز به هماهنگی بافت های بسیاری در بدن فرد ماده دارد .تغییر در ویژگی های ساختاری و عملی اندام های تولید مثلی در هر دو جنس نر و ماده به واسطه هورمون هاست .البته تاثیر سیستم عصبی و همچنین عوامل محیطی و روانی را بر پدیده تولید مثل نمی توان از نظر دور داشت .
فعال شدن ژن ( gene activation )
در زایگوت تعداد معدودی از ژن ها فعال هستند .DNA کروموزومی به همراه هیستون های بازی کروماتین نامیده می شوند .در این مرحله کروماتین به شدت با هیستون ها پیوند برقرار کرده و به شدت رنگ می گیرد . این کروماتین که غیر فعال است هترو کروماتین نام داشته و غیر فعال است ،با شروع تکوین گروه خاصی از ژن ها از حالت فشرده در آمده و غیرفعال می شوند .این کروماتین فعال که روشن است یوکروماتین نام دارد .اولین ژن هایی که فعال می شوند ژن های مربوط به تکثیر سلولی و فعالیت های متابولیک معمول سلول هستند. با پیشبرد تسهیم و ورود جنین به مرحله لایه زایی (گاسترولاسیون) ژن های اختصاصی هر بافت فعال میشوند ،بعدا در طی اندام زایی و بافت زایی ژن های کنترل کننده فعالیت های اختصاصی در سلول های متمایز شده شروع به فعالیت می کنند .
1-4-1. سیکل استروس (estrous cycle )
در رده پستانداران برخی از جانوران در طی دوره کوتاهی از طول سال از نظر جنسی فعال هستند زمان این فعالیت در هر دو جنس با یکدیگر هماهنگ است . بیولوژیست ها این دوره را استروس گویند.در واقع استروس دوره فعالیت جنسی شدیدی است که از طریق رفتار حیوان آشکار می شود .زمان استروس در نزدیکی زمان تخمک گذاری است.استروس به صورت دوره ای اتفاق می افتد که به آن سیکل استروس یا سیکل جنسی می گویند .
دوره استروس خود به چهار بخش تقسیم می شود :
1- استروس :دوره کوتاهی که در آن آمادگی برای تولید مثل همراه با تخمک گذاری و افزایش میل جنسی اتفاق می افتد .
2- پس استروس ( postestrum یا metestrum):دوره ای که در آن آمادگی های بی حاصل دوره پیشین برای بار داری دچار عقب نشینی می شود .
3- دی استروس (diestrum):حد فاصل بین دوره دو و دوره چهار که دوره استراحت است .
4- پیش استروس (proestrum ): طی این دوره فعالیت آماده سازی برای دوره استروس بعدی آغاز شده و موجود دوباره خود را برای تولید مثل آماده میکند.
طول دوره استروس در حیوانات مختلف بسیار متفاوت است.در برخی از جانوران فقط یک دوره استروس در کل طول سال وجود دارد .حد فاصل طولانی بین دوره های استروس anostrus گفته می شود .
انواع جانوران بر اساس تعداد دوره استروس :
1- تک استروس (monstrous): گونه هایی که فقط یک فصل زاد و ولد دارند مانند گوسفند.
2- چند استروس (polyestvous ): گونه هایی که دارای چندین فصل زاد و ولد در طول یک سال هستند مانند خرگوش .
1-4-2. سیکل جنسی در پریماتها
سیکل جنسی در ماده به وسیله قاعدگی مشخص می شود که در واقع خروج خون ،مخاط و ذرات مرده سلولی (debreis) از رحم به صورت دوره ای است .در انسان این دوره معمولا در حدود دوازده تا چهارده سالگی آغاز شده و تا زمان یائسگی تداوم می یابد .دوره معمول قاعدگی در حدود چهار تا پنج روز است اما تفاوت های فردی بسیاری هم در طول مدت دوره و هم در حد فاصل بین دوره ها وجود دارد .سیکل به سه فاز عمده تقسیم میشود :
1- فاز قاعدگی (mense)
2- فاز تکثیر یا فولیکولی follicular phase (proliferative)
3- فاز ترشحی یا زرده ای (luteal،secretory).
برای سهولت بهتر است که این تغییرات بلافاصله پس از پایان مرحله قاعدگی توضیح داده شوند . شکل 1 اتفاقاتی را که در پوشش موکوسی رحم در طی این دوره رخ می دهد نشان می دهد، نوار سیاه نزولی کاهش ناگهانی ضخامت دیواره رحم را نشان می دهد که در نتیجه ریزش آن است. ساختار های لوله ای نمایانگر غدد رحمی هستند .بخش پایین لایه قاعده ای است که دچار ریزش نمی شود. از این لایه است که رشد و تکثیر مجدد دیواره شروع می شود سلول های بخش عمقی غدد که دست نخورده باقی می مانند دچار تکثیر می شوند . شکل 1
فاز تکثیر :در این مرحله لایه فانکشنال آندومتر که در مرحله قبل دچار ریزش شده بود شروع به ترمیم و رشد می کند . این ترمیم از لایه قاعده ای به وسیله تکثیر سلول های بخش عمقی غدد انجام می شود .غدد طویل می شوند ولی در طول این فاز به صورت استوانه ای و نسبتا صاف باقی می مانند .لومن کوچک است و مقدار ترشح غدد قابل توجه نیست .در انتهای این فازتخمک گذاری اتفاق می افتد .
فاز ترشحی: پس از تخمک گذاری فاز ترشحی آغاز می شود . دیواره غدد نا منظم می شود و اندازه لومن و میزان ترشح در آنها افزایش می یابد .همچنین افزایش قابل توجهی در شریان ها به چشم می خورد و این شریان ها وضعیت مارپیچ به خود می گیرند .در حدود یک هفته پس از تخمک گذاری رحم کاملا برای لانه گزینی و تغذیه جنین آماده است .در انتها فعالیت های فاز ترشحی پایان یافته و با فاز خونروش ادامه پیدا می کند .در طی دوره ترشحی ضخامت مخاط از یک میلی متر به 4 تا 5 میلی متر افزایش می یابد . اگر تخم لقاح یافته لانه گزینی نکند فعالیت های فاز ترشحی پایان می یابد. در این حالت فاز ایسکمی مختصری که بلافاصله با خونریزی دنبال می شود ، جریان خون به نواحی سطحی مخاط رحم کاهش می یابد ولی جریان خون در لایه های عمقی دچار اختلال نمی شود .
1-4-3.تنظیم هورمونی سیکل جنسی ماده :
چند سطح کنترل هورمونی به ترتیب ذیل در پدیده تولید مثل وجود دارد (شکل 2).
هیپوتالاموس: اولین سطح کنترل مغز است .انواع محرک بیرونی به مغز می رسد و محرک های مربوط به تولید مثل به هیپوتالاموس وارد می شوند .برای مثال در گوسفند کاهش تدریجی دوره روشنایی منجر به تحریک هورمونی می شود در حالی که در جانوران دیگر از قبیل خرگوش جفت گیری محرک اولیه تخمک گذاری است از دیگر محرک های حسی می توان محرک بویایی را نام برد .مشخص شده که اغلب این محرک های خارجی از طریق تاثیر هیپوتالاموس بر هیپوفیز منجر به تغییر فعالیت های هورمونی می شوند .تحت اثر این محرک ها فاکتورهای رها کننده و مهار کننده (releasing and inhibiting factors) از هیپوتالاموس رها شده این عوامل به لوب پیشین هیپوفیز منتقل می شوند.از جمله این فاکتورها هورمون رها کننده گنادوتروپین یا GnRH (gonadotropin releasing hormone )است .
هیپوفیز : سطح دوم کنترل هورمونی است .بخش پیشین این غده تحت تاثیر هورمون رها کننده که از هیپوتالاموس رها می شود و همچنین در پاسخ به غلظت هورمون های جنسی موجود در خون دو نوع هورمون LH,FSH را ترشح می کند . (follicle stimulating hormone ,luteinizing hormone)
تخمدان و بافت جفت در هنگام بارداری : سومین سطح کنترل هورمونی است .هورمون های استروئیدی استروژن و پروژسترون در تخمدان به وسیله فولیکول ها به درون خون تولید می شود .ترشحFSHبه وسیله هیپوفیز باعث تحریک رشد گروهی از فولیکول ها در تخمدان می شود.همه فولیکول ها به جز یکی تحلیل می روند و در مراحل نهایی فاز فولیکولی مقدار زیادی استروژن ترشح می کنند ،افزایش قابل توجه استروژن بر محور هیپوتالاموهیپوفیزی اثر می کند و در نهایت باعث افزایش ناگهانی دو هورمون LH, FSH می شود است.
(این دو هورمون به پیک (peak)خود می رسند) پیک LH محرک مورد نیاز برای رشد نهایی و بلوغ فولیکول که تحت تاثیر آن در طی 24 ساعت تخمک گذاری رخ می دهد .پیش از تخمک گذاری تولید استروژن به وسیله فولیکول کاهش می یابد .تحت اثر این هورمون ها فولیکول ها در ضمن رشد هورمون استروژن ترشح می کنند .تحت اثر استروژن مخاط رحمی شروع به رشد می کند تا برای لانه گزینی آماده شود .با افزایش ناگهانی سطح LH و تحریک تخمک گذاری جسم زرد باقی مانده شروع به ترشح استروژن و به ویژه پروژسترون می کند .افزایش ترشح این هورمون ها و همچنین ترشح هورمون دیگری به نام inhibin (که ماده ای ممانعت کننده است ) به درون خون اثر مهاری بر محور هیپوتالاموهیپوفیز داشته در نتیجه سطح هورمون های گنادوتروپین LH,FSHکاهش پیدا می کند .در طی فاز تکثیری سیکل،استروژن هورمون غالب است و بر روی بافت های تولید مثلی که در تسهیل انتقال گامت نقش دارند اثر می کند .کاهش سریع استروژن درست پیش از تخمک گذاری باعث افزایش تحرک عضلات صاف لوله رحمی و تسریع در انتقال گامت می شود. استروژن میتوزسلول های رحمی را تحریک کرده و باعث رشد غدد رحمی می شود .از طرف دیگر پروژسترون رحم را برای لانه گزینی آماده می کند .در روز هفت پس از تخمک گذاری آندومتر در بهترین و آماده ترین وضعیت خود برای پذیرش جنین قرار دارد که این درست معادل زمان لانه گزینی تخم لقاح یافته است.
گردن رحم (سرویکس) و واژن هم هر دو به هورمون ها پاسخ می دهند .حول و حوش زمان تخمک گذاری PH در بخش فوقانی واژن افزایش می یابد .در طی دوره قاعدگی خصوصیات فیزیکی سرویکس به گونه ای است که به عنوان سدی در مقابل عبور اسپرم عمل می کند اما در زمان تخمک گذاری ویسکوزیتی موکوس کاهش پیدا کرده و به اسپرم اجازه عبور می دهد .در فاز ترشحی جسم زرد تحلیل می رود .در نتیجه تحلیل آن تولید استروژن و پروژسترون نیز قطع می شود این خود منجر به تحریک تولید فاکتورهای آزاد کننده به وسیله هیپوتالاموس و گنادوتروپین به وسیله هیپوفیز می شود و سیکل دوباره شروع می شود .مجموع اثرات هورمون های استروژن و پروژسترون منجر به آماده سازی رحم برای لانه گزینی می شود .اگر تخم رها شده لقاح یابد رخدادهای هورمونی متفاوت خواهد بود در این حالت غشاهای خارج جنین هورمون گنادوترپین به نام HCG(human chorionic gonadotropin)ترشح می کنند. تحت تاثیر این هورمون جسم زرد رشد کرده و به ترشح استروژن و پروژسترون ادامه می دهد .بدین ترتیب بافت رحمی حفظ می شود و غدد پستانی برای ترشح شیر آماده می شوند.چهارمین سطح کنترل هورمونی ،اثر هورمون های استروئیدی تخمدان بر انواع بافت ها در سراسر بدن است ،برای مثال استروژن موجود در جریان خون که به وسیله فولیکول پیش تخمک گذاری (preovulatory)تولید می شود روی بافت های تولید مثلی اثر کرده و آن ها را برای انتقال گامت آماده می کند .در اثر این هورمون تعداد مژه های سلول های اپی تلیالی لوله رحمی بیشتر شده و فعالیت عضلات صاف آن افزایش می یابد.مخاط رحمی شروع به ترمیم می کند و خود را برای دریافت تخم لقاح یافته آماده می نماید ویسکوزیته مخاط گردن رحم کاهش یافته و عبور اسپرم را از واژن به درون رحم آسان تر می کند .پس از تخمک گذاری پروژسترون که به وسیله جسم زرد ترشح می شود آندومتر را برای لانه گزینی جنین ،بیشتر آماده می کند هم چنین غدد پستانی به استروژن پاسخ می دهند.توزیع مو و غدد چربی در بدن نیز تحت تاثیر این هورمون های استروئیدی قرار می گیرد .اثر این هورمون ها بر مغز،بر رفتار موثر است .
تنظیم هورمونی تولید مثل در جنس نر:
هورمون اصلی درگیر در فعالیت های جنسی در افراد نر تستوسترون است .این هورمون استروئیدی به وسیله سلول های لایدیگ تولید و ترشح می شود .تستوسترون اثر موضعی بر پدیده اسپرماتوژنز دارد.البته تستوسترون به خون هم ترشح شده و روی اندام های هدف مانند مغز اثر می گذارد.در بسیاری از بافت های هدف تستوسترون به فرم دیگری به نام دی هیدرو تستوسترون تبدیل می شود .خود سلول های لایدیگ به وسیله هورمون LH که از هیپوفیز ترشح می شود تحريك مي شوند.LH به صورت پالسی هر نود دقیقه یک بار و اصولا در طول شب از هیپوفیز ترشح می شود .FSH به وسیله سلول های سرتولی گرفته می شود .تحت تاثیر FSH ،سلول های سرتولی پروتئین متصل شونده به آندروژن (androgen –bonding protein ) تولید می کنند که این خود باعث حفظ غلظت بالای تستوسترون در لوله های سمنی فروس می شود .تستوسترون روی محور هیپوتالاموهیپوفیز اثر می گذارد به طوری که همواره تعادل ثابتی بین سطح تستوسترون خون و تولید و رها سازی FSH,LHوجود دارد .تنظیم گنادوتروپین های هیپوفیز به واسطه inhibin که به وسیله پروستات و سلول های سرتولی ایجاد می شود و به داخل خون رها می شود انجام می گیرد .مانند جنس ماده inhibin باعث کاهش فعالیت محور هیپوتالاموهیپوفیزی می شود .در کل سطح بالای تستوسترون باعث کاهش ترشح گنادوتروپین می گردد و بالعکس.
نماد کاربر
yasaman
کاربر ممتاز
کاربر ممتاز
 
پست ها : 1504
تاريخ عضويت: شنبه 17 بهمن 1388, 5:51 pm
محل سکونت: تهران
تشکر کرده: 0 بار
تشکر دریافت کرده: 20 بار

Re: جنین شناسی

پستتوسط yasaman » دوشنبه 20 تیر 1390, 3:31 pm

1. جنین شناسی انسان (کوریون & جفت )
کوریون و جفت:
در تشکیل جفت بافت های خارج جنینی و بافت آندومتر مادری نقش دارد.بعد از تکمیل عمل لانه گزینی، لایه ی تروفوبلاستی به دو قسمت تمایز پیدا می کند :
1)لایه ی داخلی (سیتو تروفوبلاست)
2)لایه ی خارجی (سینسیتیو تروفوبلاست)
لاکوناها در تروفوبلاست ایجاد می شود ، بلافاصله از خون مادری پر می شوند . سلول های بافت آندومتریوم رحم تغییراتی پیدا می کنند که واکنش دیستی دوالی گفته می شود که این عملشان در پاسخ به هجوم تروفوبلاست انجام میگیرد . در داخل سلول ها گلیکوژن و لیپید جمع می شود .
تشکیل پرزهای کروزومی :
در مراحل اولیه ی لانه گزینی بافت تروفوبلاستین فارمالوژی خاصی ندارد و در این دوره جنین راprevilleis emlary
می گویند . در اواخر هفته دوم بیرون زدگی هایی از سیتوتروفوبلاست بنام پرزهای اولیه (primary V.) شروع به شکل گیری می کنند . سپس سلول های مزانشیمی خارج جنینی در بخش مرکزی آنها وارد می شود . در این حالت پرزها را secendery V. می گویند . در پرزهای ثانویه ، سلول های مزانشیمی بطور کامل توسط سلولهای سیتوتروفوبلاستی احاطه میشود که در بیرون آنها سینسیتیو تروفوبلاست وجود دارد . با نفوذ رگهای خونی به داخل پرزهای ثانویه آنها را پرزهای ثالث
(Tertiary V.) می گویند.
که در اواخر هفته سوم این پرزها شاخه شاخه می شوند . وقتی پرزهای جفتی ایجاد میشوند ، بین تروفوبلاست و مزانشیم خارج جنینی آن میان کنش هایی بوجود می آید که فاکتورهای رونویسی MSX-2 وMLX-4 بیان می شود . بخش انتهایی هر پرز تروفوبلاستی باقی مانده ویک توده ای از سلول های سیتوتروفوبلاستی ، تشکیل ستون سیتوتروفوبلاستی (cytotrophobllastic cell colums ) میدهد . در اطراف این ستون لایه ای از بخش سناسیتوی تروفوبلاست وجود دارد.
پرزها در خون مادری غوطه ورند . محیطی که اکسیژن کمتری دارد ، یعنی هایپوکسی موضعی در این ناحیه باعث افزایش رشد و نمو راس پرزها می شود و در نتیجه ستون سیتو تروفوبلاستی گسترش بیشتری پیدا می کند و هرچه بیشتر به لایه ی سنسیتوتروفوبلاست نفوذ می کند سلولهای سیتوتروفوبلاستی به طور مستقیم با سلولهای decidual مادری ارتباط برقرار کرده و در مقابل آنها یک لایه ی کامل بنام پوسته سیتوتروفوبلاستی تشکیل میدهد . پرزهایی که گسترش یافتگی سیتوتروفوبلاستی را بیرون داده اند بنام پرزهای لنگری (Anchoring V.) نامیده می شوند که محل اتصال مجموعه ی جنینی به بافت مادری هستند .
جنین بوسیله ی ساقه ی بدن یا همان بند ناف در حفره ی کوریونی بصورت معلق قرار دارد . حفره ی کوریونی شامل صفحه ی کوریونی در اطراف که دارای مزودرم خارج جنینی و در سطح آن سلولهای تروفوبلاستی است . چون پرزها وسطح بیرونی صفحه ی کوریونی در خون مادر غوطه ورند ، جفت انسان از نوع هموکریال(Hemocorial type) است . تمام سطوح پرزهای صفحه کوریونی و پوسته ی سیتوتروفوبلاستی که در تماس نزدیک با خون مادرند توسط یک لایه ی پیوسته از سنسیتوتروفوبلاست پوشیده شده اند.
برقرای گردش خون رحمی- جفتی :
در روزهای بعد از لانه گزینی جنین، استرومای آندومتر رحمی تغییراتی بنام Reaction Decidual میدهند . در این حالت متورم شده و پر از گلیکوژن و لیپید می شوند . در این حالت این سلولها را Decidual Cells میگویند و این واکنش Deciduali فقط در سلولهای سطحی آندومتری رحم بوجود می آید . بافت deciduali که سطح جنین و کیسه ی کوریونی را می پوشاند بنام Decidual D.capsularis که مابین کیسه ی کوریونی و دیواره ی رحمی قرار دارد ، D.busalis می نامند .Decidual ها ی باقی مانده که شامل بافت آندومتریال Decidual در سمتهای دیگر رحم (بخشهای فاقد جنینی) است ، بنام D.parietalis نامیده می شود . در جنین شناسی انسان کوریون را به عنوان لایه ای شامل تروفوبلاست و مزودرم خارج جنینی زیر آن تعریف می کنیم
کیسه کوریون:
کیسه ای کامل را تشکیل میدهد که جنین ، آمنیون ، کیسه زرده و ساقه بدن را می پوشاند.در طی دوره ی اولیه ی لانه گزینی ، پرزهای اولیه و ثانویه از سطح بیرونی کیسه ی کوریونی بطور یکنواخت بیرون می زند ولی تشکیل پرزهای نارس بطور متقارن(Asymetrical) انجام میگیرد و فقط محدود به ناحیه ی D.busalis میباشد.با رشد و شاخه شاخه شدن پرزها، پرزهایی که در سمت قطب غیر جنینی قرار دارند تحلیل می روند و بخشی که دارای پرزهای کوریونی خوب و رشد کرده هستند و در نهایت تشکیل جفت را خواهند داد بنام chorions frondosum می نامند.مابقی کوریون را که صاف است، chorions leave می گویند.با رشد کیسه ی کوریونی،این کیسه به لومن رحم برآمده شده D.capsiolaris را هرچه بیشتر میکشد که این Decidual در انتهای تحلیل رفته و در ماه های بعدی ناپدید می شود.در نتیه کوریون صاف یا D.parietalis(جانبی) در تماس مستقیم قرار می گیرد و در نیمه های حاملگی بهم کاملا آمیخته شده و حفره ی رحمی کاملا بسته می شود.
تشکیل و ساختار جفت بالغ:
جفت شامل ترکیبات مادری و جنینی است. بخش جنینی همان کوریوم فروندوزوم که شامل دیواره ی کوریونی بنام صفحی کوریونی و پرزهای کوریونی است و بخش مادری همان D.pasalis می باشد که توسط پوسته ی سیتوتروفوبلاستی احاطه می شود.فضای بین پرزی ، بین بخشهای جنینی و مادری توسط خون مادر پر شده است.ساختار جفت یک سطح بزرگ بیش از 10 متر مربع را برای عمل تبادل تامین می کند .جفت بالغ شکل صفحه مانند داشته با ضخامت cm3 و قطر 20cm و وزن gr500 است.سطح جنینی جفت به خاطر پرده ی آمنیون درخشنده بوده و از اطراف جنین اتصال بند ناف به صفحه ی کوریونی و اتصالات سرخرگها و سیاهرگهای بند نافی کاملا واضح دیده می شود.سطح مادری جفت مات بوده و به 35 لوب تقسیم می شود که شیارهایی بین لوبها وجود دارد.در این شبارها و دیوارهای جفتی Cental septa قرار گرفته اند.از این دیواره ها D.pasalislkah منشا گرفته بطرف صفحه قاعده ای گسترش پیدا می کند.در داخل هر لوب چندین Cotyledon که هر کدام شامل یک پرز اصلی و انشعابات آن است.
بند ناف (Umbilical cord):
بند ناف لوله ای برای رگهای نافی است که بین جنین و جفت گسترش پیدا می کند.رگهای نافی در اطراف توسط یک نوع بافت پیوندی از نوع موکوییدی احاطه می شود که آن را ژله ی وارتون(Wharton`s Jelly) می گویند.در بند ناف با طول تقریبا50 الی 60سانتی متر در انتهای بارداری پیچ خوردگی هایی مشاهده می شود.در 10 درصد از حاملگی ها گرههایی در بند ناف بوجود می آیند که با حرکات جنینی ممکن است محکم شده و باعث آنوکسی(Anoxia) شود.اگر در بند ناف سیاهرگ نافی راست دژنره نشود (تحلیل نرود) در بند ناف دو سیاهرگ بوجود می آید.در نیم درصد بندهای ناف بالغ تنها یک سرخرگ وجود دارد.
گردش خون جفتی:
گردش خون جنین دارای سیستمی از رگهای نافی و جفتی هستند.چون جنین از طریق دو سیاهرگ نافی به جفت میرسد سپس وارد انشعابات این سرخرگها در داخل صفحه ی کوریونی می شود.انشعابات کوچکتر آنها وارد پرزهای کوریونی می شود و در انتها به شبکه ی مویرگی انتهایی در پرزهای کوریونی متصل می شود که در آنجا تبادلات مواد با خون مادری انجام می گیرد.سپس از مویرگهای پرزی خون وارد شاخه های سیاهرگی می گردد و بعد از آن در داخل تنها سیاهرگ نافی جمع شده، به طرف جنین هدایت می شود.در اثر هجوم تروفوبلاست 80 تا 100 سرخرگ مارپیچی آندومتر رحمی مستقیما خون خود را به فضای بین پرزی وارد می کنند.تقریبا 150 میلی لیتر خون مادری به این وسیله وارد این فضاها می شود که در هر دقیقه 3 تا 4 بار تعویض می شود.به علت بسته شدن تغییری لومن سرخرگهای مارپیچی توسط پلاکهای سیتوتروفوبلاستی فشار خون مادری کاهش می یابد و این خون با فشار کم شده وارد فضاهای بین پرزی می گردد، ولی این فشار کم شده هم برای هدایت خون اکسیژن دار تا قاعده ی پرزهای کوریونی کافی بوده و مقدار آن زمانی که رحم ریلکس می باشد تقریبا 10 میلی متر جیوه است.خون مادری زمانی که تا انتهای پرزی حرکت می کند، صاف شده و محتویات خود را با خون جنینی مبادله میکند و بعد از آن وارد سیاهرگ خارج کننده در صفحه ی مادری Decidual می شود.وجود جریان کافی از خون مادر ی برای رشد و نمو نرمال جنین لازم است و اگر جریان خون کاهش یابد ، جنین کوچک می ماند.

- سد جفتی در جفت بالغ شامل قسمتهای زیر است:
1)سینسیتیوتروفوبلاست
2)بازال لامینای سینسیتیوتروفوبلاست
3)بازال لامینای مویرگهای خونی
4)آندوتلیوم مویرگهای خونی
در جفت های جنین های جوانتر یک لایه از سیتوتروفوبلاست جزو این سد جفتی محسوب می شود که در مه چهارم این لایه شروع به شکستن می کند و در ماه پنجم کاملا از بین میرود.
ساختار یک پرز کوریونی بالغ :
در مرز یک پرز بالغ رگهای خونی و مزانشیم وجود دارد. این مزانشیم شبیه مزانشیم بند ناف است .در کنار سلولهای مزانشیمی سلولهای بزرگی بنام Hofbauer Cells پراکنده اند که عملی شبیه ماکروفاژهای جنینی دارند.مغز پرز توسط یک لایه ی ممتدی سینسیتیوتروفوبلاست پوشیده شده که در زیر آن تعداد خیلی کمی سلولهای سیتوتروفوبلاستی وجود دارد.در سطح سینسیتیوتروفوبلاست تعداد زیادی میکروویلی (بیش از یک میلیارد در هر سانتی متر مربع در اواخر حاملگی) دارند که باعث افزایش سطح جفت می شوتد.اندازه و تراکم میکروویلی ها ثابت نبوده و با افزایش سن جفت و تغییرات محیط تغییر پیدا می کند.مثلا در زمان فقر غذایی یا کمبود اکسیژن، تعداد میکروویلی ها افزایش پیدا می کند.اگر میکروویلی ها نتوانند با شرایط نامناسب سازش پیدا کنند، باعث کاهش وزن در نوزاد می شوند.
فیزیولوژی جفت:
انتقال مواد با افزایش سطح تبادل تسهیل می شود(در هفته ی 28 پنج متر مربع و در زمان ترم بیش از 11 متر مربع).
این نواحی تبادل را صفحات اپی تلیالی می گویند(Epithelial plates) که در هر دو جهت عمل تبادل صورت می گیرد.
مواد انتقال یافته از مادر به جنین:
O2 ، آب و الکترولیتها ، مواد غذایی( شامل کربوهیدراتها ، اسیدهای آمینه و چربی ها ) ، هورمون ها ، آنتی بادی ها بویژه Igg ، ویتامین ها (بویژه ویتامین های محلول در آب) ، آهن و عناصر کمیاب(Trace elements) ، داروها ، مواد سمی ، الکل و برخی ویروسها .
موادی که از جنین به خون مادر وارد می شوند:
CO2 ، آب و الکترولیتها، اوره و اسید اوریک ، کراتینین ، بیلی روبین ، هورمون ها و آنتی ژن های سلولهای قرمز خون
میزان جریان خون در عمل مبادله موثر است. جفت به منواکسید کربن و بی حس کننده های استنشاقی موثر است.جفت به گلوکز نفوذپذیری بالایی دارد در حالی که به فروکتوز و چندین دی ساکارید دیگر نفوذپذیری کمتر است.هورمون ها ی استوئیدی به راحتی می توانند از جفت عبور کنند.برای مثال در دهه های 50 و 60 مادرانی که در معرض تستوسترون قرار گرفته بودند جنین هایی با اندام های جنسی بزرگتر بوجود آوردند.هورمون های پروتئینی کمتر از سد جفتی می توانند عبور کنند.انسولین جنین می تواند با عبورازاین سد علایم دیابت مادر را کاهش دهد.هورمون های تیروئیدی مادر کمتر می توانند از جفت عبور کنند.پروتئین های دیگر مادری بنام Transferinfhue باعث انتقال یونهای آهن به جنین می شود.سطح جنینی جفت دارای گیرنده های اینروتئین هستند.با انتقال آن به این گیرنده ها ، گاها از Trans منتقل شده و به جنین انتقال می یابند.
نماد کاربر
yasaman
کاربر ممتاز
کاربر ممتاز
 
پست ها : 1504
تاريخ عضويت: شنبه 17 بهمن 1388, 5:51 pm
محل سکونت: تهران
تشکر کرده: 0 بار
تشکر دریافت کرده: 20 بار

Re: جنین شناسی

پستتوسط yasaman » دوشنبه 20 تیر 1390, 3:31 pm

اشنايي با مراحل لقاح تا رشد جنين


تمام موجودات زنده تولید مثل می کنند. در انسان تولید مثل به وسیله دو نوع سلول انجام می پذیرد. اسپرم ها که به وسیله بیضه های مرد ساخته می شوند و تخمک ها که به وسیله تخمدان های زن تولید می شوند. هر یک از این سلول ها نیمی از مجموعه DNA (ماده ژنتیک) را در خود دارند. آنها از طریق مقاربت جنسی، کنار هم قرار می گیرند؛ اگر یک اسپرم وارد یک تخمک شود و آن را بارور کند، DNA مرد و زن ترکیب شده، سلول های جدیدی حاصل می شوند. بارداری زمانی رخ می دهد که این سلول ها خود را در رحم جای می دهند. در طول بارداری که حدود۴۰ ‌هفته (۹‌‌ماه) طول می کشد، این سلول ها تکامل یافته، نوزاد را به وجود می آورند.



سلولی که از اتصال تخمک و اسپرم حاصل می شود، تخم نام دارد. در عرض۲ ‌روز پس از بارداری، تخم سفر خود را از طریق لوله حمل تخمک به سمت رحم آغاز می کنند که این امر با فعالیت عضلات جدار لوله میسر می شود. در همین زمان، تخم خود را مکرراً‌ تقسیم می کند تا مجموعه ای از سلول ها به نام مورولا حاصل شود. پس از۵ ‌تا۷ ‌روز این مجموعه سلول به رحم می رسد. این مجموعه خود را به صورت امنی در آندومتر (سطح داخلی رحم) جای می دهد و به رشد خود ادامه می دهد. از این لحظه به بعد از بارداری به خوبی تثبیت می شود. یک بخش از مجموعه سلولـی به داخل آندومتر رشد می کند و تبدیل به جــفت می شود کـه نوزاد در حال تکامل را تغذیه می کند. بقیه سلول ها که نوزاد به وسیله آنها رشد خواهد کرد، تبدیل به جنین می شوند
از تخمک تا جنین
با تقسیم سلول های در حال عبور از لوله حمل تخمک،‌ تعداد آنها هر ۱۲ ‌ساعت دو برابر می شود. وقتی مجموعه سلولی به رحم می رسد، شامل صدها سلول است. وقتی سلول ها در سطح داخلی رحم جای می گیرند،‌ تکامل خود را برای تشکیل یک جنین آغاز می کنند
چگونگی تغذیه جنین



جنین برای برآوردن نیازهای خود به اکسیژن، مواد غذایی و پادتن های ضد عفونت و همچنین برای دفع مواد زاید خود به مادرش وابسته است. این مواد در داخل جفت که عضوی متصل به سطح داخلی رحم است و از طریق طناب نافـی به نـوزاد مرتبـط مـی شود، بین خـون مادر و خـون جنیـن مبادله مـی شوند. در جفت، خون مادر و جنین نزدیک هم قرار می گیرند ولی واقعاً مخلوط نمی شوند .

عروق خونی در جفت
عروق خونی طناب نافی در جایی که به جفت می رسند، ساختارهایی به نام پرز را تشکیل می دهند و پرزها به سمت نواحی حاوی خون مادر پیشروری می کنند. کوریون که غشایی است که مواد غذایی و سـایر مـواد از طـریق آن عبــور مـی کنند، آنها را محصور می کند
تکامل جنین



جنین در کیسـه ای در داخـل رحم تـکامـل می یابد. مایع آمنیوتیک مثل یک ضربه گیر برای این کیسه عمل می کند و تغذیه آن نیز به وسیله خون بندناف انجام می گیرد. محصول بارداری در۸ ‌هفته اول، رویان نام دارد. در این مدت، اندام ها، سر و ظاهر صورت شکل می گیرد؛ بیشتر اعضا تشکیل می شوند و قلب شروع به ضربان می کند. رویـان بعـد از۸‌‌ ‌هـفـتـه، جنیـن نامیـده مـی شود. تکامل ساختارهای بدن در سراسر بارداری ادامه می یابد

عموما در انسان ھا دوران بارداری تقریبا ۳۸ هفته طول می کشد ‏که از زمان لقاح، یا از حاملگی، ‏تا تولد محاسیه می شود. در مدت ۸ هفته بعد از لقاح، ‏آن انسان در حال رشد را جنین می نامند، ‏كه معنی آن “بزرگ شدنی در داخل” است. ‏این زمانی كه دوران جنینی نامیده می شود، ‏با تشکیل سیستمھای اصلی بدن ‏مصادف می باشد.

از زمان تکمیل ۸ هفته ای تا آخر وضع حمل، ‏” انسان در حال رشد را رویان می نامند،” ‏که به معنی “اولاد زاییده نشده” می باشد. ‏در خلال این دوران، که دوران رویانی نامیده می شود. ‏بدن بزرگتر شده و سیستمهای آن شروع به کار می کنند.



تمام سنین جنینی و رویانی در این برنامه ‏به زمان آغاز شده از زمان لقاح اشاره می کنند.

از دیدگاه زیست شناسی، ‏”رشد انسان از لقاح شروع می شود،” ‏وقتیکه یک زن و یک مرد ‏از هر دو ۲۳ کروموزوم خود را بواسطه ‏اپیوند سلولھای تناسلی خود ترکیب می کنند.

سلول تناسلی یک زن را عموما “تخمک” می نامند ‏ولی کلمه صحیح آن اوسیت است.

‏ھمچنین، سلول تناسلی یک مرد را بیشتر افراد ‏به عنوان “اسپرم” می شناسند ‏ولی اصطلاح صحیح آن منی دانه (اسپر ما تو زون) است



بعد از رھا شدن اوسیت تولید از تخم دان زنی در نتیجه عملی كه آن را ‏تولید اوول کردن نامیده می شود. ‏اوسیت و اسپرماتوزون ‏در داخل یکی از مجری ھای رحمی متحد می گردند، ‏كه غالبا بنام لوله فالوپ نامیده می شوند.

‏این مجری ھای رحمی تخم دان ھای زن را ‏به بچه دان یا رحمش متصل می کنند.

‏این باعث ایجاد یک جنین تک سلولی که زیگوت نامیده می شود، میگردد.، ‏كه معنی آن “جفت یا به ھم وصل شده” می باشد.

۴۶ کروموزوم زیگوت ‏نسخه بی نظیر ‏کامل ژنتیکی فرد جدید را نمایش می دهد. ‏این طرح کلی ‏در ملکولهای بهم پیچیده DNA قرار دارد. ‏آنها حاوی دستورالعملهای رشد ‏برای تمام بدن ھستند.



مولکل ھای DNA شبیه یک نردبان مارپیچ می باشند ‏كه آن بنام مارپیچ دوبل می شناسند. ‏پله ھای این نردبان از مولکل ھای جفتی ‏یا پایه هایی كه گوانین، ‏سیتو سائین، ایندنائین، و تایمائین می نامند،ساخته می شود.

گوانین فقط با سیتو سائین جفت می شود، ‏و ایندنائین با تایمائین. ‏ھر سلول انسان تقریبا ۳ میلیارد از ‏این جفت ھای بنیادی را دارا است.

‏DNA یک تک سلولی حاوی اطلاعات بسیار زیادی است ‏كه اگر این اطلاعات در بصورت کلمه آنهم ‏فقط با حرف اول نمایش داده شوند ‏به ۵/۱ میلیون صفح نیاز خواهیم داشت!

‏اگر آن را سرتاسری پخش کنیم ‏در یک سلول انسان این DNA برابر با ۳/۱ ۳ فوت ‏یا یک متر خواهد شد.

اگر ما ھر یک از DNA در داخل ۱۰۰ تریلین سلولھای فرد را، ‏می توانستیم باز کنیم، ‏طول آن به متجاوز از ۶۳ میلیارد مایل می رسید. ‏این مسافت ۳۴۰ برابر مسافت بین ‏زمین و خورشید است.



تقریبا ۲۴ تا ۳۰ ساعت بعد از لقاح، ‏زیگوت نخستین تقسیم سلولی را ‏با استفاده از فرآیند میتوز انجام می دهد ‏یک سلول به دو قسمت، دو به چهارشنبه و به همین صورت این کار ادامه مییابد

بعد از ۲۴ تا ۴۸ ساعت بعد از شروع لقاح، ‏آبستنی را می توان با شناسایی یک هورمون ‏که به آن “عامل آبستنی اولیه” می گویند آبستنی را تایید کنند.

در مدت ۳ تا ۴ روز بعد از لقاح، ‏سلولهای تقسیم شونده جنین دارای یک شکل کروی می گردند. ‏و این جنین را مورولا می خوانند.

‏در مدّت ۴ تا ۵ روز، در داخل توپ سلولی حفره ای ایجاد می شود. ‏و پس از آن این جنین بلاستوسیست نامیده می شود.

‏سلولھایی كه در داخل بلاستوسست ھستند ‏توده داخلی سلول نامیده می شوند. ‏و رشد سر، بدن و ساخت ھای دیگر را ‏كه برای انسان در حال رشد حیاتی است را باعث می شود.

‏سلولھای داخل توده سلولی داخلی ‏سلولھای بنیادین نامیده می شوند چون آنها توانایی ساخت ‏بیش از ۲۰۰ نوع سلول که در بدن انسان ‏هستند را تشکیل دهند.

بعد از جابجا شدن بطرف پایین مجرای رحمی، ‏جنین ابتدایی خود را در دیوار داخلی رحم مادر ‏جاسازی می کند. ‏این عمل را القاء می نامند، كه ۶ روز بعد از لقاح ‏آغاز و ۱۰ تا ۱۲ روز بعد از آن به پایان می رسد.

‏سلول ھا از جنین ر حال رشد شروع به تولید کردن ھورمون می کنند ‏که نام آن کوریونک گونادوتروفین انسانی ، یا HCG می باشد. ‏ماده ای که در اکثر آزمایشهای آبستنی شناسایی می شود.

‏HCG ھورمن ھای مادری را ‏برای اینکه بعد از لقاح آبستنی را ادامه دهد ‏ بسوی قطع کردن دوره قاعدگی عادی زنان متوجه می سازد. ‏سلولھایی كه پیرامون بلاستوسیست قرار گرفته اند ‏قسمتی از یک ساخت را فعال می کنند كه آن را جفت جنین (مشیمه) می نامند، ‏كه میان سیستمھای گردش خون مادر و جنینی ‏نقش واسطه را ایفا می کند.

‏مشیمه مادری اکسیژن، مواد مغذّی، ھورمن ھا، و داروھا را ‏به انسان در حال رشد می رساند؛ ‏ھمه مواد زائد را برطرف می کند؛ ‏و خون مادر را از مخلوط شدن با خون جنین و رویان ‏باز می دارد.

‏و ھمچنین این مشیمه ھورمن ھا را تولید کرده ‏و درجه حرارت بدن جنینی و رویانی را کمی بالاتر از ‏درجه حرارت بدن مادر نگاه می دارد.

‏این مشیمه بواسطه رگ ھای ریسمان نافی با انسان در حال رشد ‏ارتباط برقرار می کند.

‏توانائی ھای شیمه با دستگاه ھای مراقبت ویژه كه در بیمارستان ھای ‏امروزی یافت می شوند رقابت می کند.

در مدّت ۱ هفته، سلولھای توده داخلی سلول دو تا لایه را تشکیل می دھند ‏كه آنھا را ‏هیوبلاست و. ‏و اپی بلاست می نامند.

‏غشاء داخلی جنین ‏کیسه محتویات نطفه را ایجاد می کند. ‏که یکی از ساختارهایی است ‏كه مادر بواسطه آن مواد مغذّی را ‏برای جنین اوليه تامین می کند.

‏سلولھایی از اپی بلاست ‏پرده ای را تشکیل می دھد كه آن آمنیون می نامند ‏كه در داخل آن جنین ‏و بعد از آن تا زمان تولد ‏رویان رشد می کند.

در مدت تقریبا ۵/۲ هفته، ‏اپی بلاتست ۳ بافت تخصصی ‏یا طبقات سلول ابتدایی جنین ‏را تشکیل داده است ‏كه آنھا را اکتودرم ‏ایندودرم و ‏میزودرم (لایه وسطی جرثومه) می نامند



اکتودرم ‏منشاء ساختارهای بسیاری است ‏مانند مغز، ‏نخاع، ‏عصب ھا، ‏پوست، ‏ناخن ھا، ‏و مو.

‏ابندودرم دستگاہ تنفس و مسیر ھاضمه ‏را ایجاد می کند، ‏نیز یخشھایی از اعضای اصلی را بوجود می آورد ‏مانند جگر ‏و لوز المعده.

‏مزودرم قلب، ‏کليه ھا، ‏استخوان ھا، ‏غضروفها، ‏عضلات، ‏یاخته ھای خون، ‏و ساختھای دیگر را تشکیل می دھد.

در مدّت ۳ هفته ‏مغز به ۳ قسمت اصلی تقسیم می شود ‏كه آنھا را جلو مغز ‏مغز میانی ‏و عقب مغز می نامند.

‏رشد دستگاه ھای تنفّس و ھاضمه ھم ‏در پجریان است. در ابتدا یاخته ھای خون ‏در کیسه محتویات نطفه ظاهر می شوند، ‏رگ ھای خونی در سرتاسر ‏جنین تشکیل می شوند، ‏و قلب لوله ای پدیدار می شود.

‏تقریبا بلافاصله، ‏قلب با رشد سریع بزرگ شدنی ‏در خود ‏محفظه هایی را ایجاد ‏و شروع بع رشد می کند.

‏۳ هفته و یک روز ‏بعد از لقاح ‏قلب شروع به تپیدن می کند.

‏دستگاه گردش خون ‏یا گروهی از اعضای مربوطه نخستین دستگاه بدن است كه ‏به حالت عملیاتی می رسد.

بی ۳ و ۴ هفته ‏نقشه بدن پدیدار می شود ‏مانند مغز، ‏نخاع، ‏و قلب جنین ‏در کیسه محتویات نطفه ‏به آسانی شناخته می شود.

‏رشد سریع موجب پیچیدن ‏نسبتا جنین مسطح می شود. ‏این عمل شامل پیچیدن قسمتی از کیسه محتویات نطفه ‏را در داخل آستر ‏دستگاه ھاضمه ‏می گردد ‏و قفسه سینه ‏و حفره های شکمی انسان در حال رشد را ‏تشکیل می دھد.

در مدّت ۴ هفته ‏مشیمه زلالی ‏جنین را در کیسه پر از مایع احاطه می کند. ‏این مایع استرلیزه، ‏كه مائع مشیمه نامیده می شود، ‏محافظت از جنین در برابر آسیب را برعهده می گیرد.

قلب در یک دقیقه عموماً ۱۱۳ مرتبه ضربان می کند.

‏توجه کنید كه رنگ قلب چگونه عوض می شود و خون وارد محفظه ها ‏گردیده و آن را ترک می کند.

‏قبل از تولد قلب تقریبا ‏۵۴ میلیون مرتبه ضربان می کند ‏و در کل دوره ۸۰ ساله زندگی ‏متجاوز از ۲/۳ میلیارد مرتبه می تپد.

بواسطه تبدیل کردن ظواھر جلو مغز، ‏وسطی مغز، ‏و عقب مغز ‏نمود سریع مغز قابل مشاهده است.

با ظھور جوانه های دست و پا رشد عضو بالا و زیرین ‏در مدّت ۴ هفته شروع می شود.

در این مرحله پوست شفاف است ‏زیرا كه ضخامتش فقط برابر یک سلول است.

‏هنگامی که پوست ضخیم می شود، ‏این شفافیت را از دست خواھد داد، ‏یعنی ما فقط قابل دیدن اعضاء داخلی خواھیم شد ‏كه آنھا برای حدود یک ماه دیگر رشد می کنند.

زنـدگی شـمـا بـا لـقـاح یـافـتـن یـك اسپرم و یك تخمك آغاز گــردیده. در این لحظه ۴۶ كروموزوم با ۳۰ هزار ژن با یكدیگر تركـیب می گردند تا تمام مشخصات فیزیكی شما همچون جـنـسیت، تـیـپ بـدن، ویـژگــیهای چهره، رنگ پوست،مو و چـشمـان شمـا را تعیـیـن كنـنـد. هنـگـامی كه لقاح صورت می گیرد زیگوت ایجاد می گردد. این زیگوت یا همان تخمك بــارور شده تكثیر یافته و پس از گذشت ۵ روز از یك سلول به ۱۰۷ سلول میرسد.

شما در طول مدتی كه درون رحم قرار دارید توسط كیسه آمنیوتیك احاطه گشته اید. كیسه آمنیوتیك كیسه ای ست نازك كه درون آن از مایع آمنیوتیك پر گردیده است. وظیفه این كیسه محافظت از جنین (شما) در برابر صدمات و همچنین تنظیم درجه حرارت بدن جنین میباشد. شما توسط عضوی بنام جفت كه به شكل یك كیك تخت میباشد به رحم متصل گردیده اید. جفت وظیفه تبادل مواد متابولیك را میان شما و مادر به عهده دارد. در واقع شما غذا، خون، اكسیژن را از مادر دریافت كرده و دی اكسید كربن ودیگر مواد زائد را از طریق جفت دفع میكنید. البته شما مستقیما به جفت متصل نشده اید و این بند ناف است كه با ۲ سرخرگ و یك سیاهرگ شما را به جفت متصل میسازد. تمام سطح بدن جنین نیز از هفته ۲۰ م به بعد كاملا از یك لایه پنیری و مومی شكل پوشیده میگردد كه از پوست جنین در برابر مایع آمنیوتیك محافظت میكند. در غیر اینصورت پوست جنین بسیار چروكیده خواهد شد.



تقریبا از روز هفتم پس از لقاح جنین ریز در رحم مادر لانه گزینی میكند. از روز ۱۰م نیز قاعدگی مادر متوقف میگردد. از روز ۱۸م قلب و چشمها شروع به شكل گیری میكنند و از روز ۲۱ م به بعد تپش قلب جنین آغاز گردیده و خون جنین را در بدنش به گردش در می آورد البته این خون با خون مادر ارتباطی نداشته و گروه خونی متفاوتی نیز دارا میباشد.

از روز ۲۸م به بعد چشمها، گوشها و سیستم تنفسی شروع به شكل گیری میكند. از روز ۴۲م اسكلت بدن كامل میگردد (غضروف) و امواج مغزی قابل ثبت است.

از هفته ۵ م دستها، پاها و چشمها شروع به رشد میكنند. از هفته ۷م پلكها و انگشتان شكل میگیرند و بینی متمایز میگردد. در هفته ۸ م تمام سیستمهای بدن شكل گرفته اند و رشد ناخنها آغاز میگردد.

از هفته ۱۱م (ماه دوم) جنین شروع به تنفس مایع آمنیوتیكی میكند. این روند تا زمان زایمان ادامه می یابد. البته كودك با این عمل خفه نمیشود زیرا اكسیژن را از طریق جفت دریافت میكند. نقش جریان یافتن این مایع تنها به تكامل و شكل گیری ششها و دیگر اعضای تنفسی مربوط میگردد.

* قلب جنین ۱۲۰ تا ۱۶۰ بار در دقیقه میزند.

* در هـــفته ۸ م شما بصورت یك انسان با ابعاد مینیاتوری میباشید. با ۳ ساتنی متر قد و وزن یك گرم!

* در هـفـتـه ۹ م اثــــر انگشت شما شكل می گـیـرد و كف دستتان حساس به لمس میگردد. اگر كف دست یك جنین را در این زمان لمس كنیم جنین دستانش را مشت خواهد كرد!

* اگر یـك جــنـیـن ۸ هفـتـه ای را قـلـقلـك دهیم سرش را بسمت عقب خم خواهد كرد!

* در هفته ۷م تمام جوانه دندانهای شیری شكل گرفته اند. و جنین معمولا انگشتان خود را می مكد!

* جوانه های چشایی در شما از هفته ۱۳ م تا ۱۵ م به بعد فعال میگردند!

* پـس از گـذشـت تنـهـا ۱۴ هـفـتـه از لـقـاح جـنـین قادر به شـنـیدن است اما از هفته ۲۶ م به بعد جنین قادر است به صـدا واكـنـش نشـان دهـد. جـالــب است بدانید جنین درون
رحـم تـمام صداهای محیط اطراف را همچون شما میشنود امـا ۱۰ دسی بـل ضعـیـف تـر. هرگاه جنین در معرض صدای بـلنـد قـرار گیـرد دست خود را مقابل گوشهایش قرار خواهد داد! جنین اصوات بم را بهتر از اصوات زیر می شـنـود. الـبته ایـن پـایان مـاجـرا نیست چرا كه جنین درون رحم در معرض انواع سرو صدا قرار دارد:صدای قلب مادر،سیستم گوارشی مادر و تنفس مادر نیز توسط جنین باید تحمل گردد. تــصویر روبرو واكنـش جنـیـن را هنـگام شنـیـدن صـدای بـلند نشان میدهد:

* جنین انسان از ۶ ماهگی به بعد به یك انسان احساسی بدل خواهد گشت.

* از ۴ ماهگی به بعد چنانچه شكم مادر مقابل نور شدیدی قرار گیرد جنین دستانش را مقابل صورتش خواهد گرفت تا مسیر نور را سد كند!

* جنین انسان از هفته ۲۰ م به بعد قادر است مانند یك انسان بالغ درد را حس كند. اما یك جنین ۸ هفته ای نیز قادر به احساس درد است. چنانچه كف دست یك جنین را با یك شیء نوك تیز فشار دهیم، جنین دهانش را باز كرده و دستش را نیز میكشد!

* جنین ۹ هفته ای میتواند سكسكه كند!

* جنین ۹۰ درصد وقت خود را در رحم در خواب سپری میكند.

* از هفته ۱۱ م به بعد جنین قادر است اشیاء را با دستانش بگیرد!

* از هفته ۱۷ م جنین قادر است خواب ببیند!

* از هفته ۱۸ م تارهای صوتی جنین شكل گرفته و میتواند گریه كند!

* در هفته ۱۶ م اندامهای تناسلی جنین كاملا تمایز یافته و كودك میتواند لگد بزند، شنا كند، بچرخد و یا معلق بزند!

* در ماه ۴ و ۵ برای نخستین بار مادر حكت جنین را درون شكمش احساس میكند.

* در هفته ۲۰ م جنین در سر مو داشته ،۴۵۰ گرم وزن و ۳۰ سانتی متر قد دارد.

* جنین درون رحم میتواند بخندد و یا خمیازه بكشد!
نماد کاربر
yasaman
کاربر ممتاز
کاربر ممتاز
 
پست ها : 1504
تاريخ عضويت: شنبه 17 بهمن 1388, 5:51 pm
محل سکونت: تهران
تشکر کرده: 0 بار
تشکر دریافت کرده: 20 بار

Re: جنین شناسی

پستتوسط yasaman » دوشنبه 20 تیر 1390, 3:34 pm

دستگاه تولید مثل مردان
آناتومي و فيزيولوژي دستگاه توليد مثل مرد :( Male Reproductive System )

اعضای دستگاه تناسلی مرد شامل بیضه ها، اپیدیدیم، مجاری دِفرنس(منی بر)، مجاری اِژاکولاتور(انزالی)، کیسه منی(وزیکول سِمینال)، پروستات، غدد بولبواورترال و آلت تناسلی می باشد.



اسكروتوم يا كيسه بيضه :


کیسه بیضه، یک کیسه کوچک با پوست حاوی رنگدانه است که دارای چین‌های زیادی می‌باشد این کیسه به وسیله تیغه عمودی که توسط عضله دارتوس ساخته می‌شود به دو قسمت چپ و راست تقسیم گردیده و در هنگام بلوغ از مو پوشیده می‌شود و به علت تراکم رنگدانه‌ها از پوست قسمت‌های دیگر بدن تیره‌تر است، اسكروتوم كيسه چند لايه است كه هر لايه كار ويژه اي را انجام مي‌دهد:
1. پوست كه در آن رشته هاي عضلاني صاف (عضله دارتوس) قرار گرفته اند كه به تغيير دما شديداً حساس بوده و با شل و سفت شدن ديواره آن از تغييرات دمايي بيضه پيشگيري مي شود.
2. فاسياي اسپرماتيك كه در ضخامت آن عضله كرماستر قرار دارد.
3. پوشش دو لايه صفاقي كه در صورت عدم كارايي صحيح اين لايه بيماري هيدروسل ايجاد مي شود.

بیضه‌ها Testis:

بیضه‌ها دو عدد هستند، به طور متوسط هر بیضه 4 تا 5 سانتی‌متر طول، 2.5 سانتی‌متر عرض و 3 سانتی‌متر قطر دارد، وزن آن هم 10 تا 14 گرم می‌باشد. بیضه چپ تقریباً یک سانتیمتر پایین تر از بیضه راست است، بیضه توسط دیواره های لیفی به تعدادی لوبول(Lobuli Testis) تقسیم می‌شود(حدود 250 لوبول)، هر لوبول از چندین لوله‌ی پر پیچ و خم به نام لوله‌های منی ساز(Semniferous tubules) تشکیل شده است هر کدام از این لوله‌ها حدود نیم متر طول دارند، و تعداد آن‌ها نزدیک به 900 عدد می‌باشندکه وظیفه اصلی‌ آن‌ها ساخت اسپرم است.




در حدفاصل لوله‌های منی‌ساز سلول‌های بینابینی لایدیگ(Leydigs) و سرتولی(Sertoli) قرار دارند. سلول های لایدیگ وظیفه تولید هورمون جنسی(تستوسترون) را دارد.
لوله‌های منی‌ساز به تدریج به یکدیگر پیوسته و شبکه بیضه‌ای را می‌سازند(Rete testis)، از این شبکه تعدادی مجرا خارج می‌شود که بنام مجرای وابران(Efferent) مرسوم است. از اتصال لوله‌های وابران لوله اپیدیدیم حاصل می‌شود.
اپیدیدیم:
اپیدیدیم عضوی است که در طول کنار پشتی بیضه قرار دارد و از بالا تا پایین بیضه امتداد پیدا می کند از اینرو طول آن مساوی با طول بیضه(4 سانتیمتر) می باشد، اپیدیدیم از یک مجرای پرپیچ و خم تشکیل شده است که طول آن تقریباً 6 تا 8 متر بوده و به علت پیچ و خم های فراوان به صورت یک جسم کوچک و کشیده درآمده و سر آن به انتهای فوقانی بیضه متصل است، این کانال مخزن اسپرماتوزوئیدها بوده و از دیواره آن مقداری مواد غذایی برای اسپرم تهیه می‌شود. مدت توقف اسپرم در اپیدیدیم پس از 18 تا 24 ساعت قدرت تحرک و باروری پیدا می کنند اما می توانند تا سه هفته در اپیدیدیم و یا مجرای دفران ذخیره شوند. در مدت حضور اسپرم در اپیدیدیم، تغییراتی از لحاظ شکل، اندازه، تحرک، نفوذپذیری و حساسیت نسبت به گرما در اسپرم صورت می‌گیرد و سرانجام اسپرم قدرت باروری می‌یابد.ادامه اپیدیدیم مجرای منی‌بر را تشکیل می‌دهد.

مجرای منی‌بر Vasodefrense :
مجرای منی بر به طول 45 سانتی‌متر ادامه مجرای اپیدیدیم است و ابتدای آن به صورت پیچ‌خورده می‌باشد ولی بلافاصله پس از این قسمت به صورت مستقیم در آ مده و از داخل مجرای اینگوینال(کانال کشاله ران) رد شده وارد لگن می‌شود و سپس به طرف داخل رفته و به قاعده مثانه می‌رسد در نزدیکی پروستات این لوله کمی متسع شده و محلی به نام آمپول(Ampulla) را ایجاد می‌کند و بعد محتویات آمپول و مجرای کیسه‌منی وارد مجرای انزالی(Ejaculatory duct) می‌شوند که در جسم غده پروستات قرار دارد. مجرای انزالی، مجرای کوتاه و باریک به طول 2سانتی‌متر است که از غده پروستات گذشته و به پیشابراه پروستاتی منتهی می‌شود که به هنگام انزال مایع منی توسط این مجرا به پیشابراه هدایت و سپس خارج می‌شود. پیشابراه لوله‌ای است که ادرار و مایع منی از آن عبور می‌کند این لوله از مثانه شروع می‌شود و به سوراخ خارجی مجرا درانتهای آلت تناسلی منتهی می‌گردد.


کیسه‌های منی Seminal vesicles :
دو کیسه هستند که در عقب مثانه قرار گرفته‌اند، هر کدام حدود 5سانتی‌متر طول و 1.5 سانتی‌متر عرض دارند و در واقع لوله‌هایی به طول 10 تا 15 سانتی‌متر هستندکه روی هم چین خورده‌اند. در ابتدا به غلط تصور می‌شد که اسپرم‌ها در این کیسه‌ها ذخیره می‌شوند و به همین دلیل آن‌ها را کیسه‌های منی می‌نامیدند ولی بعدها مشخص شد که فقط غدد ترشحی هستند که قسمت اعظم مایع منی را ترشح می‌کنند. این مایع ژلاتینی، کمی قلیایی و سرشار از ویتامین C ، فروکتوز، اسیدهای آمینه و پروستاگلاندین می‌باشد که جهت تغذیه اسپرم به کار می‌روند. این ترشحات در موقع انزال به مایع منی اضافه می‌شود و احتمالاً با واکنش قلیایی خود به همراه ترشحات پروستات نقشی در حفاظت اسپرم‌ها در برابر محیط اسیدی مهبلی را برعهده دارند، فروکتوز قند ویژه مایع منی است که برای تحرک و انرژی اسپرم لازم است و پروستاگلاندین‌ها ممکن است انقباضات لوله رحم را تغییر داده و با ایجاد انقباضات معکوس در رحم و لوله های رحمی اسپرم ها را خیلی سریع به تخمدان ها برساند(چند اسپرم ظرف 5 دقیقه خود را به انتهای لوله رحمی می رسانند(.

پروستات (Prostate gland) :
غده‌ای است بلوطی شکل که مجرای ادرار از آن عبور می‌کند 4سانتی‌متر عرض، 3 سانتی‌‌متر ارتفاع ، 2سانتی‌متر قطر و 20 گرم وزن دارد. قسمتی از پیشابراه داخل پروستات قرار دارد که به آن پیشابراه پروستاتی گفته می‌شود، اگر پروستات به هردلیلی بزرگ شود به علت فشاری که روی پیشابراه ایجاد می‌گردد باعث انسداد مجرا و احتباس ادرار می‌شود که به اصطلاح به بیماری پروستات معروف است. پروستات یک مایع رقیق شیری شکل قلیایی حاوی کلسیم، سدیم، فسفر، گلوکز، فروکتوز، اسیدفسفاتاز، ویتامینC و ... ترشح می‌کند که طی عمل انزال به مجرای پیشابراه می‌ریزد. این احتمال وجود دارد که مایع پروستاتی اسیدیته مایعات را بعد از انزال خنثی کرده و قابلیت تحرک و باروری اسپرم‌ها را به مقدار زیادی تشدید می‌کند(ترشحات واژن PH حدود 4 دارد در حالی که اسپرم برای فعالیت نیاز به PH حدود 6 دارد).
غدد کوپر یا بولبواورترال :
دو عدد غده به اندازه نخود بوده که در عقب پیشابراه قرار گرفته‌اند از این غدد موکوس ویژه‌ای ترشح می‌شود که شفاف و چسبناک بوده و برای آماده سازی آلت قبل از انزال می‌باشد.
آلت تناسلی (Penis) :
پنیس عضو جفتگیری مرد است، عضوی است برای انتقال اسپرم به درون واژن، شامل تنه و ریشه می‌باشد که از سه توده قابل انقباض به نام اجسام غاری(Corpus Cavernous) و جسم اسفنجی(Corpus Spongiosus) تشکیل شده که با احتباس خون در خود باعث نعوظ(Erection) می‌شوند. سر آلت تناسلی(Glans of penis) دارای بیشترین سلول تحریکی جنسی در مردان است.
منی(Semen):
منی که طی فعالیت جنسی مرد انزال می یابد، ترکیبی از مایع و اسپرم جریان یافته از مجرای دفران است(60% مایع کیسه های منی، 30% مایع پروستات و کمتر از 10% اسپرم)؛ به علت شیری رنگ بودن مایع پروستات منی هم به رنگ شیری می باشد و به علت موکوئیدی بودن مایع کیسه منی به صورت لخته مانند است اسپرم موجود در مایع منی در داخل بدن مرد تا یک ماه می تواند زنده بماند ولی بعداز انزال در داخل مجاری تناسلی زن به مدت 24 تا 48 ساعت عمر دارد. اسپرم را اگر در دمای کمتر از 100 درجه زیر صفر نگهداری کنند می تواند تا سالهای زیادی زنده بماند(بانک اسپرم).


هورمون تستوسترون يا هورمون جنسي مردانه:
ترشح اين هورمون که توسط سلول‌های بینابینی لایدیگ انجام می‌شود در جنين مذكر منجر به رشد دستگاه هاي جنسي مردانه مي گردد و همچنين در ابتداي بلوغ سبب ظهور صفات ثانويه جنسي مي گردد، در ماه‌هاي آخر بارداري بيضه ها تحت تأثير اين هورمون از داخل شكم و از طريق كشاله ران به درون اسكروتوم رانده مي‌شوند.
بطور عموم تستوسترون مسئول صفات مردانه مي باشد . مقدار متوسطي تستوسترون در زندگي جنيني و تا 10 هفته يا بيشتر بعد از تولد توسط بيضه ها توليد مي شود اما بعد از آن تا 10 تا 13 سالگي ترشح آن كاملاً‌ متوقف مي شود. بعد از آن در زمان بلوغ مقدار ترشح آن به شدت افزايش و مجدداً بعد از 50 سالگي كاهش مي يابد.
1- اثر به رشد اندامهاي جنسي و پيدايش صفات اوليه و ثانويه جنسي
2- اثر بر رويش مو در نقاط مختلف بدن
3- اثر بر طاسي مردانه
4- اثر بر صدا
5- اثر بر پوست و پيدايش آكنه در دوران بلوغ
6- اثر بر تشكيل پروتئين‌ها و رشد عضلاني در مردان
توجه : اين اثر تستوسترون(اثر بر عضله) باعث شده كه از آن به عنوان يك عامل كمكي در ورزش استفاده گردد ولي بايد توجه كرد كه متاسفانه استفاده از اين ماده بدون تجويز پزشك و بررسيهاي كلينيكي همزمان، مي تواند موجب آسيب كبد و حتي ايجاد سرطان‌هاي كبد گردد. همچنين استفاده از هر نوع هورمون جنسي در مردان ممكن است باعث ايجاد عقيمي و در زنان سبب رويش مو در صورت ، صداي مردانه، پوست خشن و قطع قاعدگي و ... شود.
روند ساخت اسپرم :
يكي از كارهاي بيضه ساخت اسپرم مي باشد. ساخت اسپرم از حدود 13 سالگي شروع شده و تا پايان عمر ادامه می‌يابد. عمل اسپرم سازي كه از شروع تا خاتمه حدود 75 روز طول مي كشد را اسپرماتوژنز مي گويند .
بالغ شدن و انتقال و نگهداري اسپرمها:
بعد از ساخت، اسپرم وارد يك كانال طولاني به نام اپيديديم(6متري) مي شود (Epididymis) كه وظيفه انتقال و آماده سازي اسپرم را به عهده دارد. اين عمل حدود 1 تا 12 روز طول مي كشد بعد از اين مرحله اسپرمها از طريق كانالي به نام مجراي وابران(Vas deferens) عبور كرده و وارد محلي به نام آمپول(Ampoule) مي شوند. محتويات آمپول به همراه محتويات كيسه مايع مني و پروستات به مجراي انزال (Ejaculatory Duct) وارد مي شوند . لازم به ذكر است كه روزانه حدود 120 ميليون اسپرم توليد مي شود. اسپرم‌ها می‌توانند با حفظ قدرت باروری خود حدود یک ماه در مجاری تناسلی به حالت انبار شده باقی بمانند.



انتقال اسپرمها به لوله هاي رحمي و عمل لقاح :
در هنگام انزال ترشحات كيسه مايع مني و پروستات با اسپرم مخلوط مي‌شوند.حجم متوسط مني در هر انزال حدود 5- 2 ميلي ليتر مي‌باشد كه از دو قسمت اسپرم و مايع مني تشكيل يافته است (بيش از 90 درصد حجم آنرا مايع مني تشكيل مي‌دهد و اسپرم حجم خيلي كمي از آنرا تشكيل مي دهد) در هر ميلي‌ليتر از مايع مني حدود 100ميليون اسپرم وجود دارد كه اين 100ميليون فقط 3-2 درصد حجم مايع مني را تشكيل مي دهد. مایع منی بعد از انزال ابتدا به صورت لخته است، اما طی 15 تا 20 دقیقه بعد حل می‌شود. اسپرم ها معمولاً تا 1.5 ساعت بعد از انزال به لوله هاي رحمي مي‌رسند(سرعت حركت 1تا 4 ميليمتر در دقيقه) و در اين مكان 24 تا 72 ساعت قابليت باروري تخمك را دارند كه در صورت حضور هم‌زمان تخمك لقاح صورت گرفته و جنين تشكيل مي‌گردد. با وجود اينكه فقط يك اسپرم براي بارور كردن تخمك كافي است ولي كساني كه تعداد اسپرمهايشان در هر ميلي ليتر كمتر از 40 ميليون باشد 50% احتمال عقيمي وجود دارد و اگر اين مقداركمتر از 20 ميليون باشد معمولاً فرد عقيم مي شود.
نهان بیضگی(کریپتورکیدیسم):
بیضه ها تا یک ماه قبل از تولد داخل شکم قرار دارند و تحت تأثیر هورمون هایی نزول یافته و وارد کیسه بیضه می شوند، گاهی این نزول صورت نمی گیرد یا به طور ناقص صورت می گیرد بنابراین یکی یا هر دو بیضه در داخل شکم یا کنال اینگوینال و یا جای دیگری در مسیر نزول باقی می مانند. این بیضه ها ممکن است توانایی تولید اسپرم خود را از دست بدهند بنابراین معاینه نوزادان پسر به دنیا آمده از جهت وجود هر دو بیضه داخل کیسه بیضه ضروری است تا در صورت عدم نزول بیضه ها این عمل توسط جراحی انجام گیرد.
عمل جنسی مرد: مهم ترین منبع پیام های عصبی حسی برای آغاز عمل جنسی مرد، سر آلت تناسلی(glans penis) است. سر آلت تناسلی دارای نوعی سیستم حسی بسیار حساس(اندامک انتهایی) است که نوع خاصی از حس، موسوم به حس جنسی(sexual sensation) را به سیستم عصبی مرکزی می فرستد. این احساس ابتدا به نخاع و سپس به مغز ارسال می گردد. همچنین پر شدن اندامهای جنسی(کیسه های منی، آمپول و ...) و همچنین التهاب یا عفونت خفیف این اندامها می توانند سبب ایجاد این احساس به طور مداوم گردند.
احتلام یا تخلیه شبانه(nocturnal emission) : تحریکات مناسب روانی می توانند توان شخص را برای انجام عمل جنسی تا حدود زیادی تقویت کنند. پرداختن به افکار جنسی و یا دیدن خواب جنسی می تواند باعث انزال گردد و تعدادی از مردان این اتفاق را خصوصاً در دوران نوجوانی تجربه می کنند.
بلوغ در پسران : در حدود سن 13 سالگی هیپوفیز هورمون‌های گنادوتروپین را رها می‌کند(اینکه چرا و چگونه این فرایند آغاز می‌شود هنوز به خوبی شناخته نشده) این هورمون‌ها علاوه بر فعال نمودن پروسه اسپرم سازی، سبب شروع ترشح تستوسترون شده و تستوسترون عامل بروز صفات ثانویه جنسی در مردان که قبلاً گفته شد می‌گردد و به اصطلاح شخص به بلوغ می‌رسد.
حیات جنسی مردان و یائسگی مردان: بخشی از اسپرماتوژنز در مردان که از سن بلوغ ایجاد شده معمولاً تا زمان مرگ ادامه پیدا می کند. اما بیشتر مردان در اواخر دهه های 40 یا 50 از عمر خود به تدریج دچار کاهش عملکرد جنسی می شوند. یک مطالعه نشان داده که میانگین سن خاتمه جنسی در 68 سالگی است، گرچه تفاوت های زیادی وجود دارد، این افت عملکرد جنسی با کاهش تستوسترون رابطه دارد. کاهش فعالیت جنسی مردان، یائسگی مردان(male climacteric) نامیده می شود. گاهی یائسگی مرد با علایمی همچون گرگرفتگی، احساس خفگی و اختلالات روانی مشابه علایم یائسگی زنان همراه است. این علایم را می توان با تجویز داروهای مناسب درمان کرد.
اندازه طبیعی آلت:
در حالت عادی و غیر نعوظی اندازه آلت حدود ۷ تا ۷٫۸ سانتیمتر است و قطر آن حدود۶٫۵ تا ۷٫۲ سانتیمتر است.
ولی در حالت نعوظ و شق شدن طول آن به ۱۲٫۵ تا ۱۶ سانتیمتر می رسد. وقطر آن در همین حالت حدود ۱۱٫۵ تا ۱۳٫۵ سانتیمتر می باشد.
البته تمامی این اندازها تقریبی هستند زیرا ابعاد آلت در افراد مختلف متفاوت است.و ربطی به هیکل و اندام شخص ندارد
وظایف دستگاه تناسلی مردانه چیست ؟
وظیفة نهایی اجزاء مختلف دستگاه تناسلی مرد، تولید اسپرم است که آنرا به شکل منی تهیه می‌‌کند و هنگام برقراری رابطة جنسی با جنس مخالف وارد دستگاه تناسلی زن می‌کند تا بارداری اتفاق بیفتد. وظیفة دیگر این دستگاه تولید هورمون‌های مردانه است که برای بلوغ و ظاهر مردانه لازم است.

زمانیکه نوزاد پسر بدنیا می‌آید تمام قسمتهای دستگاه تناسلی مردانه را دارد ولی تا رسیدن به زمان بلوغ فعالیت تولید مثلی ندارد. در زمان بلوغ در حدود سنین ۱۴-۱۰ سالگی هورمونهایی از غدد هیپوفیز -که در پایین مغز قرار دارد- ترشح می‌شود که از طریق خون به بیضه‌ها می‌رسد و آنها را وادار به تولید تستوسترون و اسپرم می‌کند. با تولید تستوسترون تغییراتی در بدن اتفاق می‌افتد. در حین بلوغ کیسة‌ بیضه‌ها بزرگ‌تر می‌شوند، سپس آلت مردانه بزرگتر می‌شود و غدد منی ساز و پروستات نیز رشد می‌کنند. موهای ناحیة تناسلی و نیز موهای صورت و زیر بغل شروع به رشد می‌کنند و به تدریج صدای مردانه جای صدای بچه گانه را می‌گیرد. در حین بلوغ پسران رشد قدی و وزنی سریعی پیدا می‌‌کنند و بدنشان عضلانی می‌شود. زمانیکه پسری بالغ می‌شود روزانه میلیونها اسپرم تولید می‌کند. هر سلول اسپرم بسیار کوچک است در حد ۰۵/۰ میلی‌متر است. اسپرم داخل بیضه‌ها تولید می‌شود و از شکل یک سلول عادی تبدیل به سلول دارای سر و دم شبیه یک بچه وزغ می‌شود. مواد ژنتیکی در سر اسپرم قرار دارد. دم اسپرم متحرک است و اسپرم را در داخل اپی‌دیدیم و بعدها در داخل دستگاه تناسلی زنانه به جلو می‌راند. هر اسپرم پس از تولید در بیضه، حدود ۶-۴ هفته در داخل اپی‌دیدیم می‌ماند و بخشی از تکامل خود را در آن سپری می کند و پس از آن وارد وازدفران می‌شود. غدد منی ساز و پروستات مایع منی را به اسپرم اضافه می‌کنند و منی بدینوسیله کامل می‌شود. با تحریک شدن جنسی مرد، آلت سفت و سخت می‌شود، عضلات درون اعضاء جنسی منقبض میشوند و بدینوسیله مایع منی به بیرون ریخته می‌شود که به این عمل انزال می‌گویند. با هر انزال حدود ۵۰۰ میلیون اسپرم از بدن خارج می‌شود. در صورتیکه مایع منی درون دستگاه تناسلی زن ریخته شود، اسپرم از واژن به سمت بالا شروع به حرکت میکند که دم اسپرم قابلیت شنا کردن را به آن می دهد. اسپرم از طریق دهانه رحم وارد رحم می‌شود و از آنجا به لوله‌های رحمی (لوله‌های فالوپ) می‌رسد. در صورتیکه اسپرم در زمانیکه تخمک از تخمدان زن آزاد شده باشد به آن برسد آنرا باردار می‌کند. برای باردار کردن تخمک تنها یک اسپرم کافیست. در واقع با وارد شدن یک اسپرم به تخمک هیچ اسپرم دیگری نمی‌تواند به آن وارد شود و بارور شدن تخمک با محتویات ژنتیکی درون اسپرم انجام می‌شود و حاملگی آغاز می‌شود. سلول تخم حاصل شده شروع به رشد می کند و تبدیل به هزاران سلول می‌شود و جنین را بوجود می‌آورد. پس از ۹ ماه جنین کامل می‌شود و نوزاد متولد می‌شود

گذشته از هر نوع تولید مثلی که جانوران ممکن است داشته باشند تولید مثل گامتیک در همه آنها انجام می‌شود. جنسها عموما جدا از هم هستند اما هرمافرودیسم هم بخصوص میان جانوران ساکن و کم تحرک معمول است. دستگاه تولید مثل شامل بیضه یا تخمدان یا بطورکلی گناد است و مجراهایی که این اندامها را به خارج از بدن مربوط می‌سازند نیز معمولا وجود دارند. گامت سازی با تقسیم میوز همراه است، اسپرم و تخمک تنها نماینده مرحله هاپلوئید دور زندگی دیپلونتیک است. از تخمک لقاح یافته جنینی پدید می‌آید که یا مستقیما به فرد بالغ تبدیل می‌شود یا چنان که معمول‌تر است ابتدا به صورت لارو درمی‌آید و سپس به مرحله بلوغ می‌رسد.





برش عرضی غده جنسی

غدد جنسی نر
غدد جنسی در جنس مذکر غدد Mixed مخلوط بوده و هم ترشحات درون ریز و هم ترشحات برون ریز دارند. ترشحات درون ریزشان هورمونهای جنسی و ترشحات برون ریز سلول جنسی یا اسپرم است. غده مسئول بیضه‌ها هستند که در داخل کیسه‌ای قرار گرفته‌اند. رویه خارجی بیضه‌ها را غشای سختی به نام تونیکا آلبوژینا Tonica Albogina احاطه کرده است و استحاطه‌هایی را درون بیضه‌ها فرستاده و آن را به محفظه‌هایی به نام لوبول که هر لوبول هر دو نوع ترشحات را دارد تقسیم می‌کند. تعداد لوبولها در حدود 250-300 لوبول می‌باشد.


در فضاهای بین لوبولی سلولهای لایدیک ، عصب و رگ خونی وجود دارد که سلولهای لایدیک 20% غده را تشکیل می‌دهند و وظیفه ترشح هورمون جنسی نر را بر عهده دارد در هر بیضه 900 - 700 لوله سمنی‌فر وجود دارد که به تولید اسپرم اشتغال دارند.


لوله‌های سمنی‌فر ، لوله‌های نسبتا درزی به شکل u می‌باشند یعنی ابتدا و انتهایشان به یک جا (نسبت بیضه) ختم می‌شود و سپس وارد شبکه تور مانندی می‌شود که Rtetetestis یا شبکه تورینه‌ای نامیده می‌شود شبکه تورینه‌ای هم به اپیدیدم منتهی می‌شود و آن هم به نوبه خود به کانال دفران ختم می‌شود انتهای کانال دفران ناحیه گشاد شده‌ای است که آمپول نامیده می‌شود. از آمپول کانال دفران مجرای باریکی جدا می‌شود که مجرای انزالی گفته می‌شود. مجرای انزالی به مجرای پیشابراهی منتهی می‌شود در این حوالی غدد ضمیمه دستگاه تناسلی مرد قرار دارد.


کیسه‌های منی در طرفین آمپول کانال دفران قرار داشته و ترشحات خود را به داخل آن می‌ریزند و در اطراف مجرای انزالی غدد پروستات قرار گرفته است که ترشحات خود را به مجرای انزالی می‌ریزند. غدد کوپر غددی هستند که ترشحات خود را به مجرای پیشابراه وارد می‌کنند. اسپرم‌های ساخته شده در لوله‌های سمنی‌فر این مراحل را طی می‌کنند بافت زمینه‌ای یا همبند هم دارای نقش حمایتی بوده و هم توسط سلولهای لایدیک به ترشح هورمون جنسی‌نر اشتغال دارند.
سلول جنسی نر
سلول جنسی در لوله‌های سمنی‌فر تولید می‌شود. در جدار لوله‌های سمنی‌فر دو سری سلول وجود دارد یک سری بزرگ و کشیده‌اند سرتولی هستند و نقش بسیار مهمی در اسپرم سازی دارند ولی خودشان اسپرم ساز نیستند و سلولهای کوچک دیگری به نام اسپرماتوگونی بکار اسپرم ساز مشغولند که سر و هسته این سلولها در خارجی‌ترین لایه اسپرماتوگونی A نامیده می‌شود.
مرحله اسپرماتوژنز یا میتوز
در سلولهای اسپرماتوگونی تقسیمات میتوزی انجام گرفته و اسپرماتیت تولید می‌شود و تولید سلولهای A4 , A3 A2 , A1 می‌کند و A4یک بار دیگر تقسیم میتوزی انجام می‌دهد و سلولهای حاصل را سلولهای بینابینی گویند سلولهای بینابینی نیز به طریق میتوز تقسیم و اسپرماتوگونی B را می‌سازند. اسپرماتوگونی B با تقسیم میتوزی خود اسپرماتوسیت اولیه را تولید می‌کند.

مرحله میوز
اسپرماتیت اولیه با تقسیم میتوزی به اسپرماتوسیت ثانویه تبدیل می‌شود و آن هم با تقسیم دوم میتوزی به اسپرماتید تبدیل می‌شود و به این ترتیب از هر اسپرماتوسیت اولیه 4 اسپرماتید تولید می‌شود.
تغییر شکل اسپرماتید به اسپرم
در این مرحله بدون اینکه تقسیمی انجام می‌شود اسپرماتیدها به اسپرم تغییر شکل که این مرحله را اسپرماتوژنز نیز می‌نامند.
خصوصیات اسپرم
ماده کروماتین درون اسپرماتید فشرده شده است روی آن نیز کلاهک آکروزومی وجود دارد که در داخل کلاهک آکروزمی دو تا آنزیم مهم به نامهای هیالورونید و اروزومال وجود دارد. در گردن اسپرم نیز میتوکندری فراوانی دیده می‌شود. دم اسپرم نیز در حقیقت یک آکسونیم یا یک تاژک است که از اپیدیدم بالغ شده و می‌توانند تحرک داشته و در ارتفاع و در لقاح شرکت کنند همچنین این اسپرم‌ها باید ظرفیت یا بن شوند عاملی که مانع ظرفی یا بن اسپرم می‌شود PH اسیدی است. PH حداقل باید 6.5 شود تا اسپرم ظرفیت یابی شوند.


در چه شرایطی یک بارور نیست؟ 40% عدم باروری‌ها مربوط به مردان می‌باشد. در هر سی‌سی از مایع منی مرد باید 20 میلیون اسپرم وجود داشته باشد وی تا 180 میلیون اسپرم هم می‌تواند موجب باروری شود. در ضمن اسپرم‌ها باید شکل و حرکت درستی داشته باشند. حداقل 60% اسپرم‌ها باید شکل طبیعی داشته باشند و نیز 60% از این تعداد باید حرکت طبیعی داشته باشند.
تفاوت عملکرد اسپرماتوگونی و اووگونی
اسپرماتوگونی‌ها در زمان بلوغ فعال می‌شوند و تا آخر عمر به فعالیت خود ادامه می‌دهند ولی اووگونی‌ها از دوران جنینی شروع به تقسیم می‌کنند و روند تقسیم مانند نحوه تقسیم در جنین مذکر می‌باشد. بطوری که ابتدا تقسیم میتوز انجام می‌گیرد پس از تقسیمات میوز ، اووسیت اولیه حاصل می‌شود سپس اووسیت وارد مرحله میوزی می‌شود که این مرحله نیمه کاره متوقف می‌گردد. و در زمان بلوغ این تقسیمات ادامه می‌یابند.


در این حین که سلولها تقسیمات را انجام می‌دهند یک سری سلولها از بافت همبند اولیه تخمدان جدا شده و اووسیت را احاطه می‌کنند که سلولهای گرانولوزا نامیده می‌شوند. و این سلولها وظفه تغذیه اووسیت را بر عهده دارند. برخلاف جنس مذکر که صدها میلیون سلول جنسی در لقاح شرکت می‌کنند در جنس مونث هر ماه فقط یک سلول جنینی به تکامل می‌رسد بنابراین در طی دوران باروری (از بلوغ تا یائسگی حدود 400 عدد از فولیکولها به تکامل می‌رسند و بالغ می‌شوند. بقیه فولیکولها در تولید هرمون شرکت می‌کنند.
تفاوت عملکرد هورمونها در جنس مذکر و مونث
در جنس مونث بر خلاف جنس مذکر ایجاد صفات جنسی اولیه در دوران جنینی وجود هورمونهای جنینی مونث لازم نیست ولی در نوزاد پسر برای بروز این صفات حضور هورمون تستوسترون ضروری است.


ساختمان سلول تخم

لقاح
لقاح به جریانی گفته می‌شود که طی آن اسپرم باید از غشای اووسیت عبور کرده و به داخل تخمک نفوذ کند. عبور اسپرم با خروج آنزیم‌های آکروزومی و حرکات دم اسپرم عمل می‌گردد. به نظر می‌رسد که غشای سیتوپلاسمی اسپرم و اووسیت به یکدیگر می‌چسبند و سپس در محل چسبندگی غشا از بین رفته و معبری برای ورود اسپرم فراهم می‌شود لذا غشا پلاسمای اسپرم در خارج از اووسیت باقی مانده و فقط سر و دم آن وارد تخمک می‌شود. امروزه به خوبی شناخته شده که طبقه شفاف اطراف اووسیت دارای رسپتورهایی برای اسپرم می‌باشد که این رسپتورها برای هر گونه اختصاصی می‌باشند و به همین دلیل ترکیب اسپرم و اوول دو گونه مختلف در شرایط طبیعی عملی نیست.



نتایج لقاح
1. سلولهای هاپلوئیدی که قادر به ادامه حیات نمی‌باشند (تخمک اسپرم) در اثر لقاح سلول دیپلوئیدی را بوجود می‌آورند که دارای قدرت تکثیر و ادمه حیات می‌باشد.
2. جنسیت جنین از نظر ژنتیکی در همین مرحله تعیین می‌گردد و بطوری که اگر اسپرم حاوی کروموزوم Y با اووسیت ترکیب شود تخم حاصله جنین مذکر بوجود خواهد آورد و اگر اسپرم حاوی کروموزوم X با اووسیت ترکیب شود جنین حاصله مونث خواهد بود.
نماد کاربر
yasaman
کاربر ممتاز
کاربر ممتاز
 
پست ها : 1504
تاريخ عضويت: شنبه 17 بهمن 1388, 5:51 pm
محل سکونت: تهران
تشکر کرده: 0 بار
تشکر دریافت کرده: 20 بار

Re: جنین شناسی

پستتوسط yasaman » دوشنبه 20 تیر 1390, 3:36 pm

دستگاه تولید مثل در زنان


مقدمه
موجودات زنده همگی قابلیت تولید مثل دارند و همین موضوع عامل بقای نسل آنهاست. دستگاه تناسلی به همین منظور در بدن موجودات زنده تعبیه شده است. دستگاه تناسلی تنها دستگاهی از بدن است که برای زندگی خود فرد حیاتی نیست امّا برای بقای نسل لازم است. در فرآیند تولید مثل انسان دو سلول جنسی یا گامت نقش دارند: گامت مردانه که اسپرم نامیده می‌شود و گامت زنانه که تخمک نام دارد.
اسپرم توسط دستگاه تناسلی مردانه و تخمک توسط دستگاه تناسلی زنانه تولید می‌شوند. اسپرم در حین فعالیت جنسی در اثر انزال از طریق آلت مردانه وارد دستگاه تناسلی زنانه می‌شود. اسپرم در داخل واژن شنا کرده و وارد رحم می‌شود و خود را به لوله‌های فالوپ یا لوله‌های رحمی می‌رساند. تخمک نیز از تخمدان زن آزاد می‌شود و وارد لوله های رحمی (فالوپ) می شود. اسپرم و تخمک در این محل با یکدیگر برخورد می کنند. اسپرم وارد تخمک می شود و آنرا بارور می کند و لقاح حاصل می شود که نتیجة آن تشکیل سلول تخم است که می‌تواند به یک نوزاد تبدیل شود. بنابراین همکاری مرد و زن برای تشکیل تخم و در نتیجه حامله شدن زن لازم است. زن با وجود اینکه سلول تخم را تا بزرگ شدن و تبدیل شدن به یک نوزاد کامل در درون رحم نگه می‌دارد ولی همانطور که گفته شد برای باردار شدن نیازمند اسپرم مردانه است
اجزاء دستگاه تناسلی زنانه و کارکرد هر کدام
بر خلاف دستگاه تناسلی مردانه، تمام اجزاء دستگاه تناسلی زنانه در درون بدن در محوطه لگن قرار گرفته است. دستگاه تناسلی زن از دو بخش عمده خارجی و داخلی تشکیل شده است.
دستگاه تناسلی خارجی شامل فرج (ولو)، مهبل (واژن) و پرده بکارت (هایمن) است
فرج قسمت کاملا خارجی دستگاه تناسلی زنان است که از بیرون بدن قابل رؤیت است و به صورت یک ناحیه لوزی شکل در بین دو پا و در پایین شرمگاهی (محل رویش موهای زهار) قرار گرفته است. فرج از بیرون توسط لب های بزرگ و کوچک فرج پوشیده شده است. این لب ها هر یک به صورت دو چین نیمه مدور هلالی شکل در دو طرف فرج بوده و در حالت عادی روی هم خوابیده و دهانه فرج را می بندند. لب‌های بزرگ فرج از دو لایة‌ پوستی تشکیل شده اند. در زیر لب های بزرگ، لب های کوچک قرار دارند که از دو لایه مخاطی تشکیل شده اند. لب های کوچک در هدایت صحیح ادرار نقش دارند. این دو لبه از بالا و پایین به هم متصل هستند. در محل اتصال این دو لایه در بالا عضو کوچک حساسی به نام کلیتوریس وجود دارد که در اثر تحریک و دستکاری، سفت و کمی بزرگ می‌شود و در احساس لذت جنسی نقش دارد. در میان لب ‌های فرج فضایی بوجود می‌آید که خروجی پیشابراه (مسیری که ادرار را از مثانه به خارج بدن می‌رساند- محل ادرار کردن) در قسمت بالایی آن است و در پایین آن خروجی واژن (مهبل) قرار دارد.

- در دخترانی که هنوز رابطة جنسی نداشته‌اند اکثر قسمت‌های خروجی واژن با لایه ای نازک به نام پردة بکارت پوشیده شده است. پرده بکارت به صورت یک ورقه نازک (به ضخامت ۱ یا ۲ میلی متر) درست در پشت لب های کوچک فرج قرار دارد و دهانه مهبل را می چوشاند. در پرده بکارت منافذی برای خروج خون قاعدگی وجود دارد. منفذ پرده بکارت در افراد مختلف، اندازه و شکل متفاوتی دارد و از خصوصیات و ویژگی های آن برای تشخیص باکره بودن یا نبودن شخص استفاده می گردد. در اکثر موارد با اولین ورود آلت مردانه به داخل واژن این پرده پاره می‌شود و برای همیشه از خروجی واژن کنار می‌رود.
- در پوست بالای لبه‌ها در پایین شکم ناحیة برجستگی عانه وجود دارد که در حین بلوغ با تجمع چربی زیرپوستی، حالت برجسته پیدا می‌کند و در روی آن و نیز در روی لب‌های فرج، موهای تناسلی شروع به رویش می‌کنند

دستگاه تناسلی داخلی از واژن، رحم، لوله‌‌های فالوپ (لوله‌های رحمی) و تخمدانها تشکیل شده است
واژن لوله‌ای عضلانی است که از فرج در بیرون بدن تا رحم در داخل بدن امتداد دارد. طول واژن ۱۲-۸ سانتی‌متر در زنان بالغ است. از آنجا که این عضو دارای دیوارة عضلانی است می‌تواند منقبض یا منبسط شود. همین خصوصیت باعث می‌شود که واژن بتواند یک جسم به باریکی تامپون تا یک نوزاد هنگام تولد را در درون خود جای دهد. واژن چند عملکرد مختلف دارد. واژن محل قرار گرفتن آلت مردانه در حین رابطة جنسی است و با اعصاب موجود در آن لذت جنسی در حین رابطه جنسی را برای زن بوجود می آورد. واژن همچنین راهی از رحم به بیرون برای خارج کردن نوزاد در زمان تولد است. همچنین خونهای قاعدگی از این طریق از رحم به بیرون بدن می‌آید. لایة نازک بافتی به نام پردة بکارت که در خود یک یا چند سوراخ دارد خروجی واژن را به طور نسبی می‌پوشاند. شکل پردة بکارت در افراد مختلف با هم فرق دارد. این پرده در اکثر دختران بعد از اولین تجربة جنسی کشیده شده و پاره می‌شود که ممکن است با کمی خونریزی نیز همراه باشد

واژن در سمت داخل بدن به رحم متصل می‌شود. این اتصال از طریق دهانة رحم که دیواره‌ای قوی و ضخیم دارد و خروجی آن بسیار کوچک است انجام می‌شود. در طی زایمان خروجی دهانة رحم مقداری گشاد می‌شود و به نوزاد اجازه می‌دهد از رحم خارج شود
رحم مانند یک گلابی وارونه در محوطه لگن قرار دارد که کارکرد اصلی آن نگهداری و تغذیه جنین در حال رشد در طی حاملگی است. همچنین در هنگام فعالیت جنسی، اسپرم درون مایع منی مرد دستگاه تناسلی مردانه پس از ورود به واژن، شنا کرده و از طریق رحم و سپس لوله های رحمی خود را به تخمک می رساند که در صورت حضور تخمک، بارور شدن آن امکانپذیر می گردد.

رحم دیواره‌های ضخیم عضلانی دارد. در حقیقت این عضلات، قوی‌ترین عضلات بدن یک زن هستند. انقباض همین عضلات است که در هنگام زایمان بسیار شدید می‌شود و باعث خروج نوزاد و نیز درد زایمان می‌گردد. وقتیکه زنی حامله نیست رحم تنها حدود ۵/۷ سانتی‌متر طول و ۵ سانتی‌متر عرض دارد
سطح داخلی رحم از بافتی فعال به نام آندومتر پوشیده شده است . این بافت حساس به تغییرات هورمونی است و پس از بلوغ تا پیش از یائسگی در هر دوره قاعدگی ، ریزش می کند و خونریزی (عادت) ماهیانه را شکل می دهد. پس از پایان خونریزی، این بافت مجددا تشکیل می شود. تغییرات بافتی آندومتر، فضای رحم را برای پذیرش جنین (در صورت حاملگی) و لانه گزینی آن مهیا می کند
در دو گوشة بالایی رحم لوله‌های فالوپ یا لوله‌های رحمی قرار دارند که رحم را به تخمدانها متصل می‌کنند. لوله‌های فالوپ که در دو سمت رحم هستند حدود ۱۰ سانتی‌متر طول دارند و عرض آنها از عرض یک رشتة ماکارونی بیشتر نیست. در سمت دیگر، یعنی سمتی که نزدیک تخمدانهاست، لوله‌های فالوپ قیفی شکل هستند و دور تخمدان را می‌پوشاند ولی کاملاً به آن متصل نیستند. سمت قیفی شکل با حرکات خود هنگام تخمک گذاری، تخمک خارج شده از تخمدان را به داخل لولة فالوپ هدایت می‌کند و با حرکات دیوارة عضلانی خود تخمک را به سمت رحم می‌راند
تخمدانها دو عدد هستند که یکی در سمت راست و دیگری در سمت چپ قرار می‌گیرند. تخمدانها تخم مرغی شکل هستند و حاوی هزاران تخمک هستند که بعد از بلوغو شروع قاعدگی، هر ماه یک تخمک آزاد می‌کنند. این تخمک از طریق لوله‌های فالوپ به سمت رحم حرکت می‌کند. در صورتیکه در این مسیر با اسپرم مردانه برخورد کند تخم تشکیل می‌شود که می‌تواند باعث حاملگی و تولید جنین شود، در غیر اینصورت تخمک به همراه بافتهای رحمی در هنگام خونریزی قاعدگی از بدن خارج می‌شود.
تخمدانها در زمان بلوغ معمولاً ۵-۴ سانتی‌متر طول دارند. تخمدانها علاوه بر منبع تأمین تخمک، به عنوان غدد درون ریز بدن زن نیز عمل می‌کنند و استروژن و پروژسترون که هورمونهای زنانه هستند تولید می کنند.

نقش دستگاه تناسلی زنانه
دستگاه تناسلی زنانه این قابلیت را به یک زن می‌دهد که بتواند:
- تخمک تولید کند (لازمة بارداری)
- رابطة جنسی برقرار نماید
- از تخمک بارور شده محافظت کند و به آن غذا برساند تا رشد کرده و نوزاد را به وجود آورد
- زایمان کند
تخمک گذاری: در زمان تولد یک نوزاد دختر، تخمدانهای او حاوی صدها هزار تخمک است که تا زمان بلوغ غیر فعال می‌ماند. با شروع بلوغ، هورمونهایی از غدة هیپوفیز که در پایین مغز قرار گرفته است آزاد می‌شود. این هورمونها که نوعی مادة شیمیایی هستند از طریق خون به تخمدانها می‌رسند و تخمدانها را به تولید هورمونهای جنسی زنانه مانند استروژن وادار می‌کنند. تولید این هورمونهای جنسی بدن یک دختر بچه را تبدیل به بدن یک دختر و زن بالغ می‌کند. هورمونهای هیپوفیز علاوه بر این باعث می‌شوند که مدتی بعد تخمک گذاری – خارج شدن تخمک از تخمدان- آغاز شود. با شروع تخمک گذاری در زمان بلوغ، ماهانه یک تخمک آزاد می‌شود و دورة قاعدگی دختر آغاز می‌شود. هر دورة قاعدگی با حدود ۵-۳ روز خونریزی آغاز می‌شود و حدود ۳۵-۲۱ روز طول می‌کشد تا خونریزی بعدی اتفاق بیفتد که به این فاصلة‌ زمانی یک دورة‌ قاعدگی می‌گویند. در ابتدای بلوغ معمولاً دوره‌های قاعدگی نامنظمند و تعداد روزهای آن از یک دوره به دورة‌ بعد فرق می‌کند ولی اکثر دختران بعد از حدود ۲ سال از شروع قاعدگی، دوره‌های منظم پیدا می‌‌کنند. تخمک گذاری معمولاً‌ حدود وسط هر دورة قاعدگی اتفاق می‌افتد. اگر در حوالی این زمان مرد و زن با هم رابطه جنسی داشته باشند و از این طریق اسپرم مرد وارد دستگاه تناسلی زن شود، اسپرم به اصطلاح شنا می‌کند و خود را تا بالای رحم می‌رساند و از آنجا به داخل لوله‌های فالوپ (لوله‌های رحمی) می‌رود و خود را به تخمک می‌رساند و آنرا باردار می‌کند و در نتیجه حاملگی اتفاق می‌افتد
حاملگی:
مایع منی در داخل دستگاه تناسلی مرد ساخته می‌شود و با هر بار رابطه جنسی حدود ۵/۱ تا ۶ میلی‌لیتر از آن از آلت تناسلی مرد به بیرون رانده می‌شود که به این عمل انزال می‌گویند. در داخل این حجم از مایع منی مقدار زیادی اسپرم حدود ۹۰۰-۷۵ میلیون عدد اسپرم وجود دارد. رسیدن یک عدد اسپرم به تخمک آزاد شده برای بارور کردن آن و در نتیجه حاملگی لازم و کافی است. بعد از اینکه تخمک بارور شد و سلول تخم بدست آمد، این سلول شروع به تولید مثل می‌کند و تعداد سلولهایش اضافی می‌شود و پس از یک هفته بلاستوسیت که اندازه‌اش در حد نوک سوزن است تولید می‌شود. بلاستوسیت خود را به رحم می‌رساند و در داخل دیوارة آن (در لایه آندومتر) که توسط هورمون استروژن کاملاً ضخیم و غنی از خون و آمادة‌ پذیرایی شده است لانه گزینی می‌کند.
هورمون جنسی زنانه دیگر یعنی پروژسترون تا انتهای حاملگی آمادگی دیوارة رحم برای پذیرایی از جنین در حال رشد را حفظ می‌کند. حال بلاستوسیت با دسترسی مناسب به منبع غذایی شروع به رشد و بزرگتر شدن می‌کند و مراحل دیگر جنینی آغاز می‌شود. سلولهای خارجی این توده سلولی، بافت واسطه ای به نام جفت را بوجود می آورند که وظیفه اش انجام تبادلات لازم با بدن مادر برای بدست آوردن غذای لازم برای زنده ماندن و رشد و خارج کردن مواد زائد است. از این بافت به تدریج پرده‌ای در دور جنین تشکیل می‌شود. سلولهای داخلی، جنین و بافتهای مختلف آنرا بوجود می‌آورند. پس از حدود ۲ ماه جنین به اندازة‌ یک مشت بستة‌ دست است و تقریباً‌ تمام دستگاههای بدن او مانند مغز، اعصاب، قلب، خون، معده، عضلات و پوست ساخته شده است. این رشد ادامه می‌یابد و در حدود هفتة نهم بارداری جنین در داخل مایعی که دور تا دورش را گرفته‌ است شناور می‌شود. به این مایع، مایع آمنیوتیک می‌گویند. جفت نیز که شبیه یک دیسک است کاملاً‌ شکل می‌گیرد و به دیوارة رحم می‌چسبد و از طریق بند ناف به بدن جنین می‌رسد. جفت که حد واسط بدن مادر و جنین است، مواد غذایی را از طریق بند ناف به بدن جنین می‌رساند و رشد جنین ادامه پیدا می‌کند.
زایمان:
حاملگی حدود ۹ ماه طول می‌کشد. زمانیکه جنین آمادة تولد شد، سر آن به دهانة رحم فشار می‌آورد و آرام آرام آنرا باز می‌کند. دیوارة دهانة رحم هم به تدریج نازک‌تر می‌شود تا مجرای بازی برای عبور جنین و تولد او بوجود آورد. سپس پردة دور جنین پاره می‌شود و مایع آمنیوتیک به بیرون می‌ریزد. عضلات قوی در دیوارة رحم شروع به انقباض شدید می‌کنند که دردهای زایمانی را برای مادر بوجود می‌آورند و نیروی لازم برای خارج کردن و تولد جنین هستند. پس از چند ساعت که دهانة‌ رحم کاملاً باز شد سر جنین از این دهانه رد می‌شود و با عبور از واژن به بیرون از بدن مادر می‌آید و به این ترتیب نوزاد متولد می‌شود. اکثر نوزادان با سر متولد می‌شوند. بند ناف پس از تولد نوزاد توسط پزشک یا ماما بریده می‌شود. دقایقی بعد نیز جفت از دیوارة رحم جدا می‌شود و به همراه باقی ماندة بند ناف متصل به آن با انقباض عضلات رحم به بیرون رانده می‌شود و زایمان کامل می‌شود
بیماریها و مشکلاتی که برای دستگاه تناسلی زنانه ممکن است اتفاق بیفتد
التهاب و عفونت واژن و فرج:
ممکن است در اثر عوامل عفونی یا غیرعفونی مانند تماس با بعضی مواد تحریک کننده (مانند یک صابون خاص) بوجود آید. در مواردی که میکروب عامل بیماری باشد، رعایت نکردن بهداشت معمولاً علت آن است مثلاً اگر هنگام نظافت، ناحیة‌ تناسلی از عقب به جلو شسته شود میکروبهای موجود در مقعد به این ناحیه می‌رسند و می‌توانند عفونت ایجاد کنند. برای پیشگیری همیشه باید ناحیة تناسلی را از جلو به عقب بشورید. ازعوامل دیگر، بیماریهای مقاربتی در زنانی است که از نظر جنسی فعال هستند. علامت التهاب این ناحیه، قرمزی، خارش ناحیة تناسلی و خروج ترشحات از واژن است که می‌تواند بد بو باشد. برای تشخیص و درمان این مشکل باید به پزشک مراجعه نمایید
خونریزی غیر طبیعی از واژن، یعنی خونریزی غیر از زمان قاعدگی. علت معمولاً وجود یک جسم خارجی مانند یک تکه دستمال کاغذی باقیمانده درون واژن است. گاهی علت وارد شدن ضربه به ناحیه است. برای تشخیص و درمان این مشکل باید به پزشک مراجعه نمایید
حاملگی نابجا:
گاهی تخمک بارور شده به سمت رحم حرکت نمی‌کند و مثلاً در داخل لوله فالوپ (لوله رحم) به سرعت شروع به رشد می‌کند و یا اصلاً وارد لولة‌ فالوپ نمی‌شود و در محوطة لگن شروع به رشد می‌کند که به آن حاملگی نابجا می‌گویند. علامت اصلی آن درد شکم در زنی است که احتمال بارداری دارد. مراجعه هر چه سریعتر به پزشک لازم است زیرا که برای درمان آن ممکن است جراحی مورد نیاز باشد.
آندومتریوز:
آندومتریوز زمانی است که بخشی از بافت آندومتر رحم (بافتی که داخل رحم را می پوشاند) در جایی دیگر مانند داخل لوله‌های رحمی یا در حفرة لگن قرار می‌گیرد و بنابراین مانند آندومتر طبیعی در طی خونریزی قاعدگی ، خونریزی می کند و منجر به علائمی مانند خونریزیهای غیر طبیعی از واژن، قاعدگیهای بسیار دردناک، درد عمومی در ناحیة لگن و یا درد در هنگام اجابت مزاج یا نزدیکی می شود.
کیست تخمدان:
زمانی است که حفره‌ای غیر طبیعی در درون تخمدان ایجاد شود و در داخل آن مایع جمع شود.
کیست تخمدان نسبتا شایع است و اکثر آنها تا زمانیکه کوچک باشند مشکلی ایجاد نمی‌کنند امّا در صورتیکه این کیست شروع به بزرگ شدن کند می‌تواند درد شکمی ایجاد کند و در داخل خود خونریزی کند. کیست تخمدان در اکثر موارد خودبخود از بین می‌رود و درمان خاصی نمی‌خواهد ولی در صورتیکه علامت دار شود ممکن است پزشک تصمیم بگیرد که مدتی قرض جلوگیری از بارداری به بیمار بدهد تا کیست کوچک شود. در بعضی موارد نیز با جراحی کیست خارج می‌شود
حالتی دیگر نیز وجود دارد که شایع نیست و بیماری پلی کیستیک تخمدان نامیده می‌شود. این بیماری یک نوع بیماری غدد است. تعداد زیادی کیست در داخل هر دو تخمدان ایجاد می‌شوند و از خود هورمون مردانه ترشح می‌کنند که باعث تغییرات غیرطبیعی در بدن زن می‌شود مثلاً‌ نظم قاعدگی او را به هم می‌زند. این بیماری اکثراً در سنین نوجوانی خود را نشان می‌دهد و بر اساس شدت و نوع بیماری درمان برای تنظیم هورمونهای بدن انجام می‌شود

اختلالات قاعدگی

یک سیکل (دوره) قاعدگی طبیعی معمولا بین ۲۱ تا ۳۵ روز طول می کشد. در صورتیکه زمان یک سیکل کمتر از ۲۱ روز یا بیشتر از ۳۵ روز باشد، باید برای بررسی بیشتر به پزشک مراجعه نمایید. طول یک سیکل قاعدگی تعداد روزها از زمان اولین روز شروع خونریزی تا اولین روز شروع خونریزی در سیکل بعد است
طول سیکلهای قاعدگی معمولا با اختلاف یک یا دو روز از یک سیکل به سیکل دیگر متفاوت است . بخصوص در سنین پایین تر و در اوایل بلوغ این نامنظمی بیشتر دیده می شود و معمولا با افزایش سن، نظم سیکلها افزایش می یابد. در صورتیکه سیکلهای تقریبا منظم داشته اید و اخیرا اختلاف تعداد روزهای سیکلها از یک سیکل به سیکل دیگر بیشتر از ۷ روز شده است و این نامنظمی در چند ماه متوالی وجود داشته باشد باید به پزشک مراجعه نمایید
مقدار کل خونریزی قاعدگی در هر سیکل معمولا بطور متوسط ۳۵ میلی لیتر (کمتر از نصف استکان) و حداکثر ۸۰ میلی لیتر است. یکی از راههای تخمین میزان خون قاعدگی، جمع آوری نوارهای مورد استفاده در یک کیسه نایلونی کاملا دربسته و وزن کردن آن و سپس کم کردن وزن بدست آمده از وزن نوارهای خشک است. در صورتیکه میزان خونریزی بیش از ۸۰ میلی لیتر باشد، برای بررسی بیشتر باید به پزشک مراجعه کنید. در صورت تأخیر در درمان ممکن است کم خون شوید. همچنین درصورتیکه در ظرف ۲ ساعت نیاز به تعویض نوار بهداشتی داشته باشید، نشاندهنده خونریزی زیاد است و باید بررسی گردد
یک قاعدگی طبیعی نباید بیش از ۷ روز به طول بینجامد. در صورت طولانی شدن خونریزی قاعدگی بررسی پزشکی لازم است
آمنوره زمانی است که دختری ۱۶ سال دارد ولی تا کنون قاعده نشده است و یا سه سال از زمان بلوغ او می‌گذرد ولی هنوز قاعده نشده است و یا علایم بلوغ را تا سن ۱۴ سالگی از خود نشان نداده است. همچنین در کسی که قبلاً قاعده شده است ولی برای مدت طولانی دیگر بدون آنکه حامله باشد، قاعده نشده است. در این موارد بررسی پزشکی مورد نیاز است
ساختارهای داخلی دستگاه تناسلی زن (تخمدان ها، لوله های حمل تخمک، رحم و مهبل) در یک سوم پایینی شکم قرار دارند. تخمدان ها، حاوی فولیکول هایی هستند که تخمک ها (سلول هایی که با اسپرم مرد ترکیب شده، نوزاد ایجاد می کنند) را در خود نگه می دارند. هر ماه یک تخمک بالغ شده، از تخمدان رها می شود؛ شیپور (فیمبریا) تخمک را به داخل لوله حمل تخمک هدایت می کند و از آنجا تخمک به طرف رحم رانده می شود. مهبل که مسیری با جدار عضلانی است، ارتباط رحم را با خارج بدن برقرار می سازد. ساختارهای خارجی که مجموعاً فرج نام دارند، شامل کلیتوریس حساس و چین های پوستی به نام لب هستند که ورودی مهبل و پیشابراه را محافظت می کنند. غدد بارتولن که مایعی را برای لیز کردن در حین مقاربت جنسی ترشح می کنند، درست در داخل ورودی مهبل قرار دارند.
تغییرات حاصل از بلوغ در دختران

بلوغ دوره ای است که در طی آن، مشخصات جنسی ایجاد و اعضای تناسلی بالغ می شوند. در دختران، بلوغ بین‌‌۱۰ تا ۱۴ ‌سالگی شروع می شود و۳ ‌تا ۴ ‌سال طول می کشد. غده هیپوفیز شروع به ترشح هورمون هایی می کند که تخمدان ها را برای تولید هورمون های جنسی زنانه یعنی استروژن و پروژسترون، تحریک می کنند. این هورمون ها باعث ایجاد تغییرات فیزیکی از جمله بزرگی پستان ها و لگن ها و رشد موهای عانه و زیر بغل می شوند و به دنبال آن، تخمک گذاری و قاعدگی را تحریک می کنند.

قاعدگی
در طول چرخه قاعدگی، بدن زن برای بارداری احتمالی آماده می شود. این چرخه به وسیله ۴ هورمون تنظیم می شود. هورمون تحریک کننده فولیکول و هورمون لوتئینی که از غده هیپوفیز ترشح می شوند، باعث بلوغ یک تخمک در یک فولیکول و آزاد شدن آن می شود. تخمک و فولیکول آن، استروژن و پروژسترون ترشح می کنند که باعث ضخیم شدن مخاط رحم می شوند. اگر یک تخمک بارور شود، خود را وارد سطوح داخلی رحم می کند و اگر بارور نشود، در طول قاعدگی به همراه خون و سلول های حاصل از مخاط داخلی رحم، از بدن خارج می شود. این چرخه حدود ۲۸ ‌روز طول می کشد ولی مدت زمان آن ممکن است از ماهی تا ماه دیگر و از زنی به زن دیگر فرق کند. یک چرخه قاعدگی کامل
این تصویر تغییرات حاصل در آندومتر(مخاط رحم) و تخمـدان را در طی چرخـه قاعدگی نشـان می دهد. تخمک می تواند در زمان تخمک گذاری که از فولیکول آزاد می شود، به وسیله یک اسپرم بارور گردد

نقش پستان ها

پستان ها در تحریک جنسی نقش دارند و نقش اصلی آنها تولید شیر برای نوزادان است. در طول بلوغ، هورمون استروژن باعث رشد و تکامل پستان ها می شود. در طول بارداری، تغییرات هورمونی، پستان ها را باز هم بزرگتر می کنند و در اواخر بارداری، تولید شیر را درغده هایی به نام لوبول تحریک می کنند. این غده ها به مجاری وصل می شوند که به کانال هایی به نام آمپول ختم می شوند. آمپول در سطح نوک پستان به بیرون باز می شود. بقیه بافت پستان عمدتاً چربی است و مقدار کمی بافت همبند نیز دارد که به نگهداری پستان کمک می کند.

ساختار پستان



پستان ها عمدتاً از لوبول ها و مجاری شیر به همراه چربی و بافت همبند تشکیل می گردند. شیر از نوک پستان خارج می شود. ناحیه تیره اطراف نوک پستان آرئول نام دارد. یائسگی

یائسگی زمانی است که چرخه قاعدگی متوقف می شود این امر معمولاً بین۴۵ ‌تا۵۵ ‌سالگی رخ می دهد. تخمدان ها دیگر به هورمون تحریک کننده فولیکول پاسخ نمی دهند و هورمون های جنسی زنانه (استروژن و پروژسترون) کمتری تولید می کنند. در نتیجه، تخمک گذاری و قاعدگی خاتمه می یابد. به محض این که زنـی به مرحـله یائسگی برسد، دیـگر بارور محسوب نمی شود. درست در سال های قبل و بعد از یائسگی، تغییرات هورمونی باعث ایجاد علایمی چون نوسان خلق، گر گرفتگی، خشکی مهبل و عرق کردن شبانه می گردد. یائسگی ممکن است منجر به تغییرات فیزیکی طولانی مدت مثل پوکی استخوان شود


استخوان دچار پوکی

هورمون جنسی استروژن برای تقویت استخوان ها لازم است. غلظت پایین استروژن پس از یائسگی می تواند منجر به پوکی استخوان شود که همان گونه که در این تصویر میکروسکوپی نشان داده شده است، یک بیماری است که در آن استخوان ها تراکم خود را از دست می دهند و ممکن است نازک و شکننده شوند.


جسم زرد

یکی از فاکتورها ی مهم در آبستنی محسوب می شود و بررسی اثرات انواع داروهای مختلف بر روی بافت آن باعث شناخت و درک بهتر فیزیولوژی و مشکلات ا ین ارگان خواهد بود . برا ی بررسی این موضوع تعداد 28 عدد خرگوش در 4 گروه 7 تایی تقسیم بندی شدند . پس از همزمان سازی فاز استروس در خرگوشها، توسط یک میله شیشه ای ناحیه واژن خرگوشها القاء تخمک گذاری در تخمدان خرگوشها انجام شد . در روز دهم آبستنی کاذب به سه گروه آنالوگ پروستاگلاندین یعنی داینوپروست با نام تجاری لوت الایز با دوز 0/8-1 میلی گرم به ازا ی هر کیلوگرم وزن بدن بصورت داخل عضلانی تزریق گردید . به گروه شاهد در روز دهم فقط سرم فیزیولوژی تزریق گردید . گروههای اول و دوم و سوم،به ترتیب 24 ، 48 ، 72 ساعت پس از تزریق کالبد گشایی شده و نمونه های تخمدان در فرمالین %10 جهت فیکس شدن قرار داده شد . از گروه شاهد نیز 3 عدد خرگوش 24 ساعت پس تزریق سرم فیزیولوژی، 2 عدد پس از 48ساعت و 2 عدد پس از 72 ساعت کالبدگشایی شده و تخمدان آنها در فرمالین %10 قرار داده شد . سپس مقاطع بافتی از تخمدان تهیه و با رنگ آمیزی H&E و oil redofat staining رنگ آمیزی گردید . در مطالعه مقاطع بافتی تهیه شده از جسم زرد گرو ههای دریافت کننده PG در مقایسه با گروه شاهد تغییرات لوتئولیتیک در جسم زرد مشاهده گردید که این تغییرات با توجه به فاکتورهای متعدد مانند اندازه جسم زرد،هجوم بافت همبند،کروماتولیز،پیکنوزه شدن و سایر فاکتورها صورت گرفت . میزان لوتئولیز با افزایش زمان تأثیر PG افزایش می یابد .
نماد کاربر
yasaman
کاربر ممتاز
کاربر ممتاز
 
پست ها : 1504
تاريخ عضويت: شنبه 17 بهمن 1388, 5:51 pm
محل سکونت: تهران
تشکر کرده: 0 بار
تشکر دریافت کرده: 20 بار

Re: جنین شناسی

پستتوسط yasaman » دوشنبه 20 تیر 1390, 3:38 pm

روشهای تولید مثل در جانداران

تولید مثل را به معنای اعم می‌توان گسترش ماده زنده در زمان و مکان دانست. اهمیت این فرآیند برای همانند سازی ماده زنده آشکار است. زیرا ساخته شدن واحدهای زنده جدید ، هم جانشینی ماده زنده را امکان‌پذیر می‌سازد و هم مقدار آن را در همه ترازهای سازمانی ماده افزایش می‌دهد. پدید آمدن واحدهای جدید ، نیاز به ماده خام دارد و تولید مثل در هر تراز که باشد، در گرو وجود مواد غذایی کافی است. مضاعف شدن هر واحد زنده نشانه آن است که همه واحدهای کوچکتر سازنده آن قبلا مضاعف شده‌اند. تولید مثل باید ابتدا در تراز مولکولی صورت گیرد تا در هر یک از ترازهای دیگر انجام‌پذیر باشد.
تولید مثل در تراز مولکول
افزایش همه نوع مولکول درون سلول بوسیله چهار فرآیند مختلف تولید مثل در تراز مولکول ، صورت می‌گیرد. ساده‌ترین صورتهای تولید مثل در تراز مولکول ، گردآوری (accumulation) است. صورت دیگر تولید مثل در تراز مولکول عبارت از ترکیب تحت تاثیر آنزیمها است که گردآوری را به منزله یکی از مراحل جزء دربرمی‌گیرد. سومین صورت تولید مثل در تراز مولکول ، شامل دو صورت قبلی به اضافه ترکیبی که مستقیما به ژن وابسته است، می‌شود. که این ترکیب DNA نام دارد. تکثیر مولکول DNA ، چهارمین صورت تولید مثل در تراز مولکول است. نتیجه طبیعی تولید مثل در تراز مولکول ، نمو سلول است.
تولید مثل در تراز سلول
فقط معدودی از رویدادهای زیست شناختی به اندازه تقسیم سلولی برای ماده زنده مهم هستند. تقسیم شدن سلول ، تنها راه تکثیر جانداران تک سلولی است. در جریان این فرآیند ، سلولهای زاینده پدید می‌آیند و سپس به افراد بالغ پرسلولی تبدیل می‌شوند. در بعضی آغازیان ، یک سلول بطور همزمان به چند سلول تقسیم می‌شود که این فرآیند تقسیم چندتایی نام دارد. تقسیم سلولی شامل دو فرآیند دو نیم شدن سیتوپلاسم و تقسیم هسته سلول می‌باشد. میتوز نام دیگر تقسیم سلولی نیست، بلکه مشخص کننده نوع بخصوصی از تقسیم هسته است. تقسیم سلولی در آغازیان پست شامل مضاعف شدن ژنهاست اما میتوز نیست، زیرا پروکاریوتها هسته مشخصی ندارند.
تولید مثل رویشی و زایشی
در هر یک از صورتهای تولید مثل رویشی ، واحد زاینده شامل تمامی جاندار والد یا بخش عمده‌ای از پیکر آن است. برای مثال در جانداران تک سلولی واحد زاینده همه سلول بالغ است و تولید مثل از راه تقسیم سلولی صورت می‌گیرد. در جانداران پرسلولی ، واحد زاینده را بخش نسبتا بزرگی از پیکر والد تشکیل می‌دهد. تولید مثل رویشی به روشهای جوانه زدن ، قطعه قطعه شدن و روش نوپدیدی صورت می‌گیرد.

هر جاندار پرسلولی اعم از این که قادر به تولید مثل رویشی نیز باشد یا نه ، می‌تواند بوسیله یک سلول زاینده تولید مثل کند. سلولهای زاینده برای تولید مثل تخصص یافته‌اند و در اندامهای جنسی تولید می‌شوند. سلولهای زاینده برحسب سرنوشتشان دو گروه هستند: هاگ که همانند واحدهای تولید مثل رویشی می‌تواند مستقیما به افراد بالغ تبدیل شوند. گروه دیگر از سلولهای زاینده به نام گامتها هستند که در اثر لقاح بین دو سلول گامت از دو جنس متفاوت ، باعث تولید جاندار جدید می‌شوند.
.
تولید مثل در جانوران
تولید مثل رویشی از طریق قطعه قطعه شدن یا جوانه زدن در بعضی از گروههای جانوری انجام می‌شود. تولید مثل از راه نوپدیدی پس از جراحت دیدن، امری متداول است. قدرت ترمیم در بیشتر گروههای جانوری بسیار محدود است. هاگ سازی انجام نمی‌شود و در واقع ، مورد نیاز هم نیست، زیرا تحرک جانوران در مرحله بلوغ یا پیش از بلوغ ، انتشار گونه‌ها را تامین می‌کند. گذشته از هر نوع تولید مثلی که جانوران ممکن است داشته باشند، تولید مثل جنسی در همه آنها انجام می‌شود. جنسها جدا از هم هستند و هرمافرودیسم فقط در معدودی از جانوران کم تحرک دیده می‌شود.


دستگاه تولید مثل جنسی شامل بیضه و تخمدان است و مجراهایی که این اندامها را به خارج از بدن مربوط می‌سازد نیز معمولا وجود دارند. گامت سازی با تقسیم میوز همراه است. اسپرم و تخمک نماینده مرحله هاپلوئید دور زندگی دیپلونتیک است. از تخمک لقاح یافته ، جنینی پدید می‌آید که یا مستقیما به فرد بالغ تبدیل می‌شود یا ابتدا به صورت لارو درمی‌آید و سپس به مرحله بلوغ می‌رسد.


تولید مثل ماهیان

ماهیان به یکی از سه روش زیر تولید مثل می کنند :
1- در اغلب ماهیان، جنس های نر وماده از هم جدا هستند که این روش تولید مثلی را روش دو جنسی می نامند. در این ماهیان دو اندام قرینه به نام غدد تناسلی وجود دارد که در ماهیان نر بیضه ودر ماهیان ماده تخمدان می باشد ودر محوطه شکمی وجود دارد.
2- بعضی از ماهیان هرمافرودیت ( نر – ماده) هستند. این نوع تولید مثل در هامور ماهیان ( خانوادهSerranidae ) وبعضی از آزاد ماهیان مشاهده می شود. هامور هرمافرودیت ناپایدار است یعنی ابتدا نر است ودر سنین بالا ماده می شود.

3- روش بکر زایی، که در این روش ماده بدون دخالت نر تولید مثل می کند وحتی ممکن است جفتگیری هم انجام شود ولی در این حالت، اسپرم فقط تحریک کننده تخمک است وبا تخمک ترکیب نمی شود وماهیان به وجود آمده بدون داشتن صفات پدری غالبا ماده اند مثل: مولی آمازون (Fiecillia firmosa) که زنده زاست وخاص مناطق گرمسیری می باشد.

ماهیان ممکن است زنده زا (Viviparous) ، تخم گذار (Oviparous) ، یا تخم زنده گذار (Ovoviviparous) باشند. در ماهیان زنده زا، نوزاد از بدن خارج می شود مثل ماهی گامبوزیا وبمبک معمولی . در ماهیان تخم زنده گذار، تخم در داخل بدن کمی رشد کرده واندکی قبل از خروج نوزاد از تخم، تخم از شکم ماهی ماده بیرون می آید مثل بمبک گربه. ماهیان زنده زا وماهیان تخم زنده گذار، لقاح داخلی دارند اما ماهیان تخم گزار یا تخمک گزار لقاح خارجی دارند.
در بعضی از ماهیان جنس های نر وماده از لحاظ شکل ظاهری از هم قابل تشخیص هستند، مثلا در ماهی سفید دریای خزرRutilus frisii kutum در فصل تخم ریزی سر وتمام بدن جنس نر از برجستگی های مرواریدی پوشیده می شود . در این موقع می گویند ماهی نر لباس عروسی بر تن کرده است. این برجستگی ها که به صورت زواید شاخی مانند هستند بعد از فصل تخم ریزی در اثر ترشح هورمن ها ناپدید می شوند.
لوب پائینی باله دمی در ماهی نر دم شمشیری (Sword tail) که از ماهیان جنگجوی آکواریومی است، بسیار رشد کرده وسیخ مانند شده . در ماهی گورامی (Trichogaster leeri) در جنس نر باله پشتی ومخرجی، بزرگ تر ، پهن تر وداز تر است. همچنین رنگ باله ها درخشان تر است. در ماهی آزاد دریای خزر (Salmo trutta caspius) انتهای فک پائینی در جنس نر به طرف بالا برگشته وبه صورت قلاب یا دندان خمیده ای درآمده است . در ماهی آزاد گوژ پشت (Oncorhynchus gorbuscha) در جنس نر، هر دو فک بالایی وپائینی کاملا خمیده شده وبرآمدگی بزرگی در پشت سرآن پدید می آید . در ماهی گامبوزیا یا ماهی گوپی، تعدادی از شعاع های باله مخرجی جنس نر تبدیل به عضو جفت گیری( گنوپودیوم) می شود.

مراحل مختلف رشد و نمو جنینی در ماهی سفید
به طوری کلی این مراحل در ماهیان عبارتند از :
1- مرحله ابتدای جنینی

این مرحله از لقاح شروع و تا مرحله اندام زائی ادامه می یابد.
2- مرحله لاروی یا انتقالی
مرحله لاروی از شکل گیری اندام ها آغاز می شود و در انتهای این مرحله است که در واقع ماهی شکل قطعی خود را کسب می کند، لذا در ماهیانی که دارای دگردیسی می باشند، پایان دگردیسی آنها ، پایان این مرحله می باشد.
3- مرحله رشد و نمو بعد از جنینی
رشد و نمو خود شامل مراحل مختلفی می شود که عبارتند از: جوانی ، بلوغ ، بالغ و پیری ((Lagler et al.,1964).

لقاح و مراحل تکامل جنین در ماهی سفید
آغاز لقاح در ماهیان که با ورود اسپرم به داخل سلول تخم شروع می شود پدیده هائی را به همراه دارد که مهمترین آنها واکنش قشری می باشد. پوسته تخم در ماهیان اصطلاحاً کوریون نامیده می شود .در اکثر ماهیان راه ورود اسپرم منفذی بنام میکروپیل است که درون غشاء ویتلینی قرار داشته و بلافاصله بعد از لقاح توسط ترشحات وزیکول های بزرگ و آلوئول های قشری بسته می شود. به همین جهت است که پدیده پلی اسپرمی در ماهیان زیاد معمول نیست. محکم شدن پوسته خارجی تخم در اثر جذب آب صورت گرفته که بطور مقطعی حالت چسبندگی را به تخم می دهد.
تقسیمات سلول تخم لقاح یافته در ماهی سفید دارای مراحل مختلفی است که در ذیل به طور اختصار به آنها اشاره می شود:


مرحله 1 (تخم لقاح نیافته و لقاح یافته):
تخم لقاح نیافته به رنگ زرد روشن بوده و حدود 2 میلیمتر قطر و 0261/0 گرم وزن دارد ، در تخم های لقاح یافته پوسته تخم بلافاصله از زرده فاصله گرفته و بین کوریون و زرده فضای دور زرده ای ایجاد می شود که در ماهیان به علت انقباض و چروکیده شدن زرده حاصل می شود و در نتیجه این چروکیدگی مقداری از مواد کلوئیدی نیز به فضای دور زرده ریخته شده که مایع دور زرده ای یا مایع پری وتیلین نامیده می شود.

مرحله 2 (یک ساعت بعد از لقاح):
در این مرحله فضای دور زرده ای نمایان تر شده و در آن ناحیه توده پروتوپلاسمی اولیه در محیط زرده و در قسمت قطب جانوری شکل می گیرد.

مرحله 3 ( 5/2 -2 ساعت بعد از لقاح):
در این مرحله اولین تقسیم کلیواژی در تخم ماهی سفید در دمای °c 16-14 کامل می شود.

مرحله 4 (5/4-4 ساعت بعد از لقاح یا مرحله چهار سلولی):
در این مرحله دومین تقسیم کلیواژی انجام شده و چهار بلاستومر تشکیل می گردد که در سطح زرده نمایان هستند.

مرحله 5 (5/6 – 6 ساعت بعد از لقاح):
در این مرحله سومین و چهارمین تقسیم کلیواژی صورت گرفته و مرحله 16-8 سلولی می باشد

مرحله 6 ( 5/8-8 ساعت بعد از لقاح):
این مرحله با شروع مورولا مطابق بوده و در آن مرزهای سلولی کم کم نامشخص شده و سلول ها به سمت دو لایه شدن پیش می روند. پریوبلاست قسمت بیشتری از زرده را می پوشاند.


مرحله 7 (14-10 ساعت بعد از لقاح):
این مرحله تحت عنوان بلاستولای ابتدائی بوده که از مشخصات آن در ماهی سفید نمایان شدن پلاستودیسک کاملاً برجسته و کلاهک مانند می باشد. در پایان این مرحله بلاستولا هنوز نیمی از زرده را نپوشانده است.
مرحله 8 (18-14 ساعت بعد از لقاح):
این مرحله ، مرحله بلاستولای پیشرفته بوده به طوری که بلاستولا گسترده تر و برجسته تر شده و حاشیه آن از سطح زرده کاملاً مشخص می باشد. در این مرحله بلاستولا تقریباً نصف زرده را پوشانده است.

مرحله 9 (30-20 ساعت بعد از لقاح):
این مرحله را گاسترولاسیون می نامند. گسترش بلاستودرم بر سطح زرده نشانه عبور از مرحله بلاستولا به گاسترولا می باشد. بلاستودرم در حال پوشاندن بیش از نیمی از زرده بوده که در واقع مرحله شروع تشکیل حلقه جنینی است. بخشی از حلقه جنینی تیره تر و پهن تر شده که ناحیه تولید کننده صفحه جنینی می باشد. قسمت مرکزی بلاستودرم تشکیل اکتودرم خارج جنینی را داده که همراه پری بلاست زرده را پوشانده و کیسه زرده را به وجود می آورد. در انتهای گاسترولا صفحه جنینی شیار دار شده و مرحله نورولاسیون آغاز می گردد.

مرحله 10 (48-30 ساعت بعد از لقاح):
مرحله شروع نورولاسیون بوده و محور جنینی در آن مشخص می گردد. همچنین در این مرحله به تدریج کیل توپردر بخش جمجمه ای واضح تر، دهانه بلاستوپور کم کم بسته، در ناحیه حباب بینایی سلول ها فشرده تر، جنین طویل تر، جوانه دمی قابل روئیت تر، و در اواخر نورولاسیون تقسیمات مغزی شروع و مغزهای جلوئی، میانی و عقبی قابل تشخیص می شوند.

مرحله 11 (72-67 ساعت بعد از لقاح):
که مرحله اندام زایی است. جنین کاملاً مشخص شده، بخش های اصلی مغز کاملاً واضح و متمایز گشته، اندام بینایی و وزیکول های شنوایی و اندام بویایی به تدریج شکل می گیرند.


مرحله 12 (96-84 ساعت بعد از لقاح یا 4-5/3 روزه):
مغزها رشد بیشتری یافته و بطن های مغزی در حال شکل گیری است. عدسی چشم رشد بیشتری کرده و بخش اعظم جام بینائی را پر می کند. در اثر پیشروی حفره پریکاردیال ، سر از روی زرده بلند شده و در انتهای دیگر جنین نیز دم که دارای رشد سریعی شده از زرده جدا می شود. پیگمان هادر سطح زرده افزایش می یابند.

مرحله 13 (128-120 ساعت بعد از لقاح یا 5/5-5 روزه):
ملانوفورها در سطح زرده بیشتر شده ، اولین پیگمان های شبکیه تشکیل گشته ، حفره های شنوایی مشخص تر ، بطن های مغزی کاملاً شکل یافته، باله های سینه ای در دوطرف بدن مشخص ، سایر باله ها در حال شکل گیری ، روده و کبد گسترش یافته ، هنوز جنین بدون حرکت بوده و علاوه بر شبکه عروقی زرده ، خون به درون رگ پشتی و رگ زیر دمی در جریان است.

مرحله 14 ( 150-144 ساعت بعد از لقاح یاجنین 5/6-6 روزه):
جنین حرکات نا منظم داشته ، اصطلاحاً به این مرحله تخم چشم زده نیز می گویند . دم طویل تر شده، باله ها توسعه یافته، بخشی از نخاع در قسمت دمی مشخص بوده، رگ های خونی در ناحیه شعاع های باله دمی تجمع یافته، آئورت مشخص بوده و جریان خون به طور کامل وجود دارد.

مرحله 15( 178-168 ساعت بعد از لقاح یا جنین 5/7-7 روزه):
هنوز سر به جنین متصل، حرکات جنین بیشتر، به راحتی با چشم غیر مسلح قابل تشخیص، باله دمی گسترده تر، جریان خون در باله سینه ای قابل رویت و قلب نیز دارای مقداری خون می باشد.

مرحله 16( 205-192 ساعت بعد از لقاح یا جنین 5/8-8 روزه):
تخم ها تقریباً آماده تخم گشایی، چشم جنین کاملاً سیاهرنگ و باله های سینه ای رشد بیشتری یافته اند. از مشخصات این مرحله شکل گیری بخش های گوش داخلی و نمایان شدن قوس های برانشی می باشد. قلب پر خون است . تعدادی از جنین ها شکفته شده و لارو از آن خارج می گردد. به علت بزرگی و نمایان بودن آن، جنین را تخم چشم دار نیز می نامند.

مرحله 17 ( 225-216 ساعت بعد از لقاح یا جنین 5/9-9 روزه):
در این مرحله شکفتن کلیه تخم ها انجام شده و لاروها از پوسته کوریونی خارج می شوند. البته شکفتن تخم ها در این مرحله بسته به دمای آب متفاوت است، به طوری که در دمای °C 16-14 ، بین 5/9-9 روز ثبت شده است. همچنین حرکات اولین لارو خارج شده از تخم، در تخم گشایی سایر تخم ها نیز تاثیر گذار می باشد.

مرحله 18 (240 ساعت بعد از لقاح یا لارو 10 روزه):
در این مرحله باله های سینه ای ، پشتی و دمی رشد بیشتری یافته و خون و عروق خونی در باله ها گسترش بیشتری دارند. دم طویل تر شده و کمی به سمت بالا تمایل دارد، کیسه زرده کوچکتر شده و درون کپسول شنوایی کانال های نیم دایره مشخص می گردد. به جهت وجود کیسه زرده لارو کمی خمیده و قوزدار به نظر می رسد.

مرحله 19 ( 288 ساعت بعد از لقاح یا لارو 12 روزه):
کیسه زرده کاهش یافته ولی هنوز خمیدگی لارو محسوس است. خون قرمز رنگ تر شده و مویرگ های خونی گسترش بیشتری می یابند. کیسه شنا هنوز از هوا پر نشده و دهان نیمه بسته است. تغذیه تنها از طریق جذب کیسه زرده بوده و لاروها کم کم توانایی آمدن به سطح آب را پیدا می کنند.

مرحله 20 ( 336 ساعت بعد از لقاح یا لارو 14 روزه):
با پر شدن بیشتر کیسه شنا لارو بهتر شنا می کند. اندام ها رشد بیشتری می یابند . در حرکات باله ها و سرپوش آبششی، سرعت و هماهنگی بیشتری نمایان می شود. هنوز اندکی کیسه زرده وجود دارد.


مرحله 21 ( 384 ساعت بعد از لقاح یا لارو 16 روزه):
زرده کاملاً جذب شده و تغذیه فعال شروع می شود. به غیر از اعضای تولید مثلی تمامی اندام های دیگر تقریباً شکل اصلی خود را پیدا می کنند.

مرحله 22 (480-432 ساعت بعد از لقاح یا لارو 20-18 روزه):
لاروها بسیار فعال بوده و شنا می نمایند. پیگمان ها در سطح پشتی تراکم بیشتری یافته اند ، فک ها دارای حرکت و برای تغذیه فعال به اندازه کافی رشد کرده اند.

مرحله 23 (600-480 ساعت بعد از لقاح یا لارو 25-20 روزه):
کیسه هوا کاملاً از هوا پر شده و توانایی شنا کردن به لارو را در هر فاصله می دهد. تنفس به طور کامل از طریق برانشی ها صورت گرفته و لب های بویایی و بینائی کاملاً رشد کرده اند.

مرحله 24 (720-600 ساعت بعد از لقاح یا لارو 30-25 روزه):
بدن کاملاً کشیده و رشد طولی لارو کاملاً محسوس است. شعاع های باله دمی کاملاً گسترده شده و طول لارو به 9-8 میلیمتر می رسد. اندام های داخلی نیز رشد بیشتری یافته و پیگمان های رنگی در پشت بدن، روی شعاع های باله دمی و داخل بدن مشخص تر می باشند.
نهایتاً لاروهای پیشرفته به استخرهای خاکی غنی شده از کوددهی معرفی شده و لاروها تغذیه از موجودات زنده غذائی را شروع می نمایند.
نماد کاربر
yasaman
کاربر ممتاز
کاربر ممتاز
 
پست ها : 1504
تاريخ عضويت: شنبه 17 بهمن 1388, 5:51 pm
محل سکونت: تهران
تشکر کرده: 0 بار
تشکر دریافت کرده: 20 بار

Re: جنین شناسی

پستتوسط yasaman » دوشنبه 20 تیر 1390, 3:38 pm

• خزندگان و دوزیستان (تولید مثل و چرخه ی زندگی)
• تولید مثل و چرخه ی زندگی
• چرخه ی زندگی یک دوزیست اساساً با یک خزنده متفاوت است. خزندگان تخم هایی می گذارند که جنین در آن رشد و تکامل یافته و بدنیا می آید؛ و نوزادان به هنگام تولد کپی کوچکی از والدین خود هستند. درحالیکه دوزیستان یک چرخه ی زندگی دو مرحله ای دارند که در آن نوزادان در ابتدا بصورت لارو های (کرمینه یا کرم حشرات) آبزی و آبشش دار بدنیا می آیند (مثلاً نوزاد قورباغه) و در نهایت به یک دوزیست بالغ خشکزی تبدیل می شوند که از طریق هوا (نه آب) تنفس می کنند. گاهی اوقات تمام مراحل تکامل جنین در قورباغه ها در داخل تخم و یا بدن مادر اتفاق می افتد.
• تقریباً تمام دوزیستان تخم گذارند؛ اما در تعداد آن از یک تا هزاران تخم در یک دسته تخم متفاوتند که همه در آب و یا مکان های مرطوب روی زمین گذاشته می شوند. تخم ها ممکن است در داخل یا خارج از بدن جانور بارور شوند. بیشتر نرها در دوزیستان هیچگونه اندام جنسی برای وارد کردن اسپرم به داخل بدن ماده ندارند، اما برخی از آنها قادرند بخشی از کلوآک خود را بیرون جهانده و به داخل کلوآک ماده فرو کنند. در اکثر قورباغه ها، هنگامی که ماده تخم ها را از بدن خود خارج می کند، جانور نر اسپرم خود را به روی تخم ها می ریزد و آنها را بارور می کند. در سمندرها، جانور نر اسپرم خود را در جایی می ریزد، و جانور ماده با دهانه ی کلوآک خود آنرا جمع آوری کرده و به داخل هدایت می کند و در آنجا نگهداری می کند تا زمانی که برای باروری مورد نیاز باشد، از آن استفاده کند.
• تخم خزندگان در داخل بدن ماده بارور می شود. به استثنای تواتارا (Tuatara) که در آن اسپرم از طریق تماس کلوآک نر به کلوآک ماده وارد می شود، خزندگان اندام های جنسی تکامل یافته ای برای آزاد کردن اسپرم خود دارند. در مارها و مارمولک ها، این اندام ها بصورت جفت هستند و بنابراین هر جانور نر دو آلت تناسلی فعال دارد. در این میان کروکودیل ها و لاک پشت ها تنها یک آلت تناسلی در بدن خود دارند.
• تخم خزندگان پیچیدگی بسیار چشمگیری نسبت به دوزیستان دارد، و برای بقا بر روی خشکی سازگاری بسیار بهتری یافته است. در بسیاری از خزندگان، تخم عاری از پوسته است و تکامل جنین در بدن خود مادر شکل می گیرد. غشا یا پوسته های جنین در داخل بدن نگه داشته می شود و در برخی موارد یک اتصال جفتی ساده را با بدن مادر شکل می دهد.
نماد کاربر
yasaman
کاربر ممتاز
کاربر ممتاز
 
پست ها : 1504
تاريخ عضويت: شنبه 17 بهمن 1388, 5:51 pm
محل سکونت: تهران
تشکر کرده: 0 بار
تشکر دریافت کرده: 20 بار

Re: جنین شناسی

پستتوسط yasaman » دوشنبه 20 تیر 1390, 3:39 pm

تولید مثل پستانداران
لقاح در پستاندارن همیشه داخلی است و بچه‌ها پس از تولد از شیر مادر تغذیه می‌شوند. پلاتی پوس و مورچه‌خوار خاردار از پست‌ترین پستانداران محسوب می‌شوند، این جانوران تخمهایی شبیه تخم خزندگان می‌گذارند و روی تخمها می‌خوابند. کیسه‌دارانی مانند کانگورو تخمهای بسیار کوچکی دارند که مدت چند روز در رحم رشد می‌کند، سپس لاروهای نارس به سوی کیسه شکمی ماده می‌خزند و در آنجا برای تغذیه به نوک پستانها محکم می‌چسبند و تا پایان تکامل جنینی در آنجا می‌مانند. پستانداران پیشرفته ، جفت‌داران هستند که جنین کامل در داخل رحم تشکیل می‌شود.
تولید مثل در انسان
الگوی تولید مثل در انسان به آنچه که در جانوران ساکن خشکی مشاهده می‌شود و بطور اخص به تولید مثل در پستانداران بچه‌زا شباهت دارد. تماس نزدیک بین اعضای تخصص یافته تولید مثلی ، انجام لقاح داخلی را تسهیل می‌کند. مواد غذایی از طریق جفت به جنین در حال رشد می‌رسد. رحم ، جسم زرد و پرده‌های جنین ، در دوران بارداری انسان همان کنشهایی را دارند که در تمام پستانداران جفت‌دار دیگر از خود ظاهر می‌سازند. اما با این همه شباهت ، رفتار جنسی و تولید مثل در آدمی صاحب چندین ویژگی می‌باشد. مثلا طول دوره‌ای که در آن توانایی باروری وجود دارد در مقایسه با استانداردهای جانوری ، در انسان بیشتر است از آن گذشته فقط انسانها هستند که می‌توانند کنترلی قابل توجه بر تکثیر نسل خود داشته باشند.

بیضه ها(testicle):عمل اصلی آنها تولید اسپرم می باشد.با فرا رسیدن زمان بلوغ، ساخت مداوم اسپرم در بیضه ها با سرعت حدود 125 ‌میلیون اسپرم در روز شروع می شود. اسپرم ها در اطراف دیـواره های لوله های سمینیفر تکامـل پیـدا مــی کنند و دم های آنها که آنها را قادر به شنا کــردن مـی کـنند، بـه سمت مرکز لوله ها قرار می گیرند. اسپرم بالغ در یک لوله پیچ در پیچ به نام اپیدیدیم که پشت هر بیضه قرار دارد، نگهداری می شود. سرانجام اسپرم ها یا در طی فعالیت جنسی با انزال بیرون می روند و یا به داخل بدن بازجذب می شوند. در این بخش هورمونهایی مثل تستسترون، هورمون ابتدایی مردانه ، و اسپرمهای ناآماده تولید می شود.درون بیضه توده عظیمی از لوله که Seminiferous Tubules یا لوله منی ساز وجود دارد. سه غده (دو غده ساخت منی و یک غده پروستات) مایعاتی را ترشح می کنند که وظیفه انتقال و تغذیه اسپرم را برعهده دارند. غده کوپر ، غده پیازی پیشابراهی (Bulbourethral)که در ابتدای برانگیختگی آب را فراهم می کند تا لوله برون ریز از اسیدها و مواد ادراری پاکسازی بشود.این آب درابتدا حاوی هیچ اسپرمی نیست ولی اگر بعد از یکبار انزال مایع منی همچنان در لوله باقی مانده باشد در دفعاتبعد می تواند اسپرمها را با خودش حمل کند. اپیدیدیم (Epididymis) لوله قطور ماهیچه ای که روی بخش پشتی بیضه خوابیده که اسپرمها را انبار می کند و با انقباض و انبساط اسپرم ها را به پروستات می رساند و اسپرم ها در مایعی به نام منی که پروستات سازنده آن است غوطه ور می شوند این مایع دارای املاح و ویتامینها و مواد قندی زیادی است که از خون گرفته شده است.اگر آمیزش جنسی و هر کاری که سبب خروج منی شود انجام نگیرد این مایع و اسپرم ها به تدریج ازپوست جداره لوله های منی بر جذب خون می شود.
لوله‌های منی‌ساز
لوله اسپرم ساز لوله‌هایی پیچ خورده در درون بیضه هستند که عمل اسپرم سازی در آن‌ها صورت می‌گیرد. سلول هایی که در دیواره این لوله‌ها قرار دارند با تقسیمات خود اسپرم‌های نابالغ را ایجاد می‌کنند. این اسپرم‌های نابالغ سپس به لوله دیگری به نام اپی دیدیم وارد می‌شوند و در آنجا بالغ می‌شوند و توانایی لقاح را پیدا می‌کنند.

ساختمان بیضه وتخمک در ماهیان
ساختمان بیضه (Testis)
اصولا بیضه دارای دو نوع سلول است :
1- سلول های زایشی (جنسی(germ cells
2- سلول های رویشی (غیرجنسی(somatic cells
از سلول های زایشی اسپرم به وجود می آید ( اسپرماتوگونیا به اسپرماتوسیت اولیه وبعد به اسپرماتوسیت ثانویه بعد به اسپرماتید ودر نهایت به اسپرم( اسپرماتوزوآ) تبدیل می شود.
سلول های سوماتیک شامل : سلول های بینابینی(Lydig – interstitial)
سلول های سرتولی(sertoli cells)
سلول های دیواره(Derm cells)
سلول های بینابینی :
بین لوله های حاوی اسپرم قرار دارند وکارشان
1- ترشح هورمون های استروئیدی (آندروژن ها وپروژسترون ها) جهت رشد وتکامل اسپرم .
2- پشتیبانی از سلول های جنسی .
3- ایجاد خصوصیات ثانویه در زمان اسپرم دهی است.
این سلول ها بزگ هستند وتعداد زیادی میتوکندری دارند.
سلول های سرتولی :
کارشان حفاظت، نگهداری وتغذیه سلول های جنسی ودر شرایط نامساعد، خوردن وهضم سلول های جنسی است.
بیضه از لوله های مارپیچی به هم پیوسته ای تشکیل شده است وبه دو شکل ساختمانی متفاوت ممکن است دیده شود :
1- در بعضی ماهیها، درحفره بیضه، مراحل مختلف رشد سلول های جنسی به صورت در هم دیده می شود. به این ساختمانUn restricted form می گویند . این ساختمان در ماهیان خاویاری ، کپور ماهیان وآزاد ماهیان مشاهده می شود.
2- در عده ای دیگر از ماهیان ، مراحل مختلف رشد ونمو مواد تناسلی در بیضه ، به ترتیب در پشت سر هم قرار گرفته اند. به این ساختار restricted form می گویند. مثل ماهی گوپیGuppy .
کار آکروزوم ( پرافوراتور) ترشح آنزیم های لازم جهت ورود اسپرم به تخمک است. گردن اسپرم حاوی اجزای سلولی سانتریول ومیتوکندری است . در این مکان انرژی لازم برای حرکت اسپرم تولید می شود.
ساختمان تخمک :
از لحاظ شکل، ساختمان وعملکرد ، واحد اساسی تشکیل دهنده تخمدان ، فولیکول های آن می باشند که در مرکز آن تخمک (اووسیت) ودر اطراف آن لایه هایی قرار دارد . این لایه ها عبارتند از:
1- لایهZona radiate
این لایه به غشای سیتوپلاسمی چسبیده وخارجی ترین لایه تخمک است . از جنس پروتئین است و در بعضی از ماهیان از چند لایه کوچک تر تشکیل شده است . مثلا در ماهیان خاویاری این لایه چهار طبقه ای است که لایه خارجی آن پس از تماس با آب حالت چسبندگی ایجاد می کند . وظیفه دو سه لایه دیگر ، ایجاد زمینه مناسب برای پذیرش اسپرم ( تحریک اسپرم به رها سازی آکروزوم) است .
لایهZona radiate توسط فرورفتگی هایی به نامMicrovilli با لایه Granulosa cells در تماس است . مواد غذایی وهورمون های مورد نیاز از طریق کانال های خاصی که بین این دو لایه است ، به درون تخمک انتقال می یابند.
2- لایهGranulosa
کار این لایه ترشح هورمون های استروئیدی (استروژن ها و پروژسترون ها) است . این لایه ، هورمون های حاصله از لایه های بالایی را با فعالیت های آنزیمی خاص تبدیل به هورمون های مورد نیاز تخمک می کند.

3- لایهBasement membrane
این لایه ، لایه های گرانولوزا وتکا را از هم جدا می کند . بیشتر نقش حفاظتی دارد وهنوز نقش ترشح هورمون یا تغذیه ای برای این لایه مشخص نشده است.

4- لایهTheca
کار سلولی آن ترشح پیش هورمون های (Precusor) مورد نیاز تخمک وهورمون MPF (Maturation Promotive Factor) است . MPF سبب بلوغ نهایی تخمک می شود.
به مجموعه سلول های Granulosa وTheca سلول های فولیکولی می گویند.
هسته در ابتدا در مرکز تخمک قرار دارد . پس از تجمع مواد زرده ای درون تخمک (فرایند(Vittelogensis هسته به سمت قطبی از تخمک حرکت می کند که دیواره آن سوراخ میکروپیل قرار دارد . این قطب را قطب حیوانی تخمک می گویند . در اکثر ماهیان استخوتنی فقط یک عدد سوراخ میکروپیل وجود دارد ولی در تاس ماهیان چندین سوراخ میکروپیل وجود دارد.
بعضی از ماهیان در فصل تولید مثل ، خاویارشان سمی است نظیر سش ماهی (جنس (Barbus ، سیاه ماهی وماهی خواجو.




اسپرم:

با انزال مايع مني درون واژن ريخته مي شود. اين مايع مني حاوي اسپرم است.



اسپرم ها حاوي يک کپي از ژن هاي جنس نرهستند، به همراه چند آنزيم که براي ورودشان به درون تخمک لازم است. اسپرم همانطور که در شکل ديده مي شود، داراي يک وسيله حرکتي طناب مانند در انتهاي خود است که تاژک ناميده مي شود. اسپرم با حرکات شلاق مانند مداوم اين تاژک مي تواند حرکت بکند.


با ورود اسپرم به درون واژن، اسپرم به کمک تاژک خود، در جهت بالا و به طرف دهانه داخلي رحم (سرويکس) شروع به حرکت ميکند. دهانه داخلي رحم همانطور که در جلسات قبلي گفته شد، داراي سوراخ بسيار ريزي است که فقط به اسپرم اجازه ورود مي دهد. اسپرم از اين دهانه هم عبور کرده و به سمت بالاي جسم رحم به حرکت خود ادامه مي دهد.

اسپرم را در همين جا رها کرده و سراغ تخمک مي رويم.

گفتيم که در هر سيکل يک يا چند فوليکول حاوي تخمک، بالغ مي شوند و طي تخمک گذاري از تخمدان بيرون مي افتند. اين تخمک ها که دورن فضاي شکمي و مقابل دهانه لوله هاي فالوپ رها شده اند، توسط لوله هاي فالوپ گرفته مي شوند. همانطور که گفته شد، لوله هاي فالوپ داراي مژک هايي هستند که حرکات زنشي به سمت جسم رحم دارند.




تخمک رها شده، درون لوله فالوپ به سمت جسم رحم حرکت مي کند. گفتيم که اسپرم هم از سمت مقابل از واژن به سمت جسم رحم در حال بالا آمدن بود. غالب اوقات اسپرم و تخمک در انتهاي لوله فالوپ و ابتداي جسم رحم به يکديگر مي رسند. حالا اسپرم بايد وارد تخمک بشود تا بتواند با تخمک ترکيب بشود.
دور تا دور تخمک را لايه هاي پروتئيني ضخيمي گرفته است تا از تخمک گرانبها در سفرش از تخمدان ها به جسم رحم، حفاظت بکند. اسپرم براي ورود به تخمک بايد از سد اين لايه پروتئيني غليظ بگذرد.

اسپرم اين کار رابوسيله آنزيم هاي موجود در کلاهک خود انجام ميدهد. در واقع اسپرم بوسيله اين آنزيم ها، تخمک را سوراخ کرده و وارد آن مي شود. براي بارور کردن هر تخمکي فقط يک اسپرم کافي است اما گفتيم که در هر بار انزال ميليون ها اسپرم وارد دستگاه تناسلي خانم مي شوند. حالا چگونه از ورود بقيه اسپرم ها جلوگيري ميشود؟

بعد از ورود اولين اسپرم به درون تخمک، اطراف تخمک بوسيله لايه پروتئيني غليظ ديگري گرفته مي شود که اين لايه پروتيئيني بوسيله هيچ اسپرمي قابل خراب شدن نيست. بنابراين اسپرم هاي بعدي نخواهند توانست وارد تخمک بشوند. طول عمر اسپرم ها يک هفته است ولي فقط تا 48 ساعت قابليت باروري دارد. ولي تخمک 24 و به ندرت 48 ساعت زنده مانده و قابليت باروري دارد. بنابراين اسپرم هايي که نتوانسته اند به تخمک راه پيدا بکنند، درون دستگاه تناسلي خانم مرده و توسط سيستم دفاعي بدن خانم، حذف مي شوند.

گفتيم که درون اسپرم و تخمک يک نسخه کپي از ژن هاي آقا و خانم وجود داشت. اين نسخه هاي ژنتيکي بايد با هم ترکيب شده و نسخه جديد ژنتيکي براي جنين بسازند. اين عمل لقاح نام دارد. اما نسخه هاي ژنتيکي چه هستند؟

تمام صفاتي که هرکدام از ما داريم، مثل رنگ چشم، بلندي قد و جعد موها، همگي بر روي يک سري سلول به نام کروموزوم بصورت کد هايي به نام ژن، نوشته شده اند. در واقع دستور العمل ساختن تمام بخش هاي بدن هرکدام از ما، از روي اين ژن ها گرفته مي شود. صفات يک نوزاد در واقع انتخابي تصادفي از صفات پدر و مادر اوست. گاهي اين انتخاب بر حسب اين است که ژن اين صفت در کدام يک از ايشان قوي تر بوده و بروز بيشتري داشته است.

به تخمک و اسپرم برگرديم. وقتي نسخه ژنتيکي درون اسپرم و تخمک با هم ترکيب شدند، نسخه ژنتيکي جديدي به صورت تصادفي، ساخته مي شود که در واقع همان الگوي ژنتيکي فرزند اين پدر و مادر است. اين سلول جديد حالا تخم نام دارد و جنين را خواهد ساخت. حالا اين تخم که در جسم رحم از ترکيب اسپرم و تخمک ساخته شده است، در يکي از ديواره هاي رحم، در لايه اندومتر که در بالا توضيح داده شد، جايگزين مي شود به اين ترتيب که بافت مخاطي اندومترديواره را سوراخ کرده و درون آن قرار مي گيرد و رشد و تغييرات خود را شروع مي کند.
نماد کاربر
yasaman
کاربر ممتاز
کاربر ممتاز
 
پست ها : 1504
تاريخ عضويت: شنبه 17 بهمن 1388, 5:51 pm
محل سکونت: تهران
تشکر کرده: 0 بار
تشکر دریافت کرده: 20 بار

Re: جنین شناسی

پستتوسط yasaman » دوشنبه 20 تیر 1390, 3:40 pm

الگوهای تکامل و نمو جانوران

* طرح نهایی هر جانوری نتیجۀ رشد و نمو، تفکیک و تمایز اسپرماتوزوئید و تخمک.
* ترکیب و اتحاد دو سلول جنسی باعث شروع چرخه زندگی،
* تخمک بارور شده، در واقع یک موجود زندۀ تک سلولی،




* روندهای ریخت‌زایی و تفکیک و تمایز، اطلاعات ضروری، در داخل ژنهای هسته، به وسیله مولکولهای dna ژنها کد می‌شوند.
* هرگونه جانوری از یک الگو و طرح بدنی خاصی که مشخصۀ آن‌گونه است تبعیت می‌کند. در ابتدا وجوه مشخصۀ شاخۀ جانوری قبل از بروز خصوصیات گونه‌ای پديدار مي شود،



* کیفیات اساسی نظیر تقارن و محور طولی قبل از هر صفت دیگری بارز شده و ظاهر می‌گردند.
* ریخت‌زایی (مورفوژنز) برای توصیف تشکیل شکل جنین
* اولین مرحلۀ ریخت‌زایی به طور قابل ملاحظه‌ای تقریباً در تمام گروههای جانوری به استثنای اسفنجها، شبیه به همدیگر است.
نماد کاربر
yasaman
کاربر ممتاز
کاربر ممتاز
 
پست ها : 1504
تاريخ عضويت: شنبه 17 بهمن 1388, 5:51 pm
محل سکونت: تهران
تشکر کرده: 0 بار
تشکر دریافت کرده: 20 بار

Re: جنین شناسی

پستتوسط yasaman » دوشنبه 20 تیر 1390, 3:41 pm

تسهیم

* تقسیمات پی در پی سلول تخم را تسهیم می‌گویند. برخلاف میتوز، در اینجا هیچگونه رشد واقعی صورت نمی‌گیرد.
* بلاستولا،
* بلاستومر
* تخمهایی را که حاوی زردۀ بسیار کم بوده و به طور مساوی و یکنواخت پراکنده شده باشند: ایزولسیتال
* تسهیم کامل ـ (هولوبلاستیک)
* تخمهای با مقدار بیشتر زرده را تلولسیتال می‌گویند. ناحیۀ تجمع زرده: قطب گیاهی،


* قطب حیوانی بیشتر سیتوپلاسم، ـ زردۀ کم
* پرندگان و خزندگان با بزرگترین تخمها،ـ دارای زرده بسیار زیاد ،
* تسهیم در آنان ناقص، ـ مروبلاستیک
* سانترولسیتال در تخمهای بندپایان پیشرفته بخصوص حشرات هستۀ سلول تخم، به وسیله جزایر کوچک سیتوپلاسمی احاطه، دور جزایر کوچک سیتوپلاسمی را نیز زرده فراگرفته است.
تسهیم شعاعی و مارپیچی

* اکثر بی‌مهرگان به وسیلۀ یکی از دو روش شعاعی و یا مارپیچی مرحلۀ تسهیم را می‌گذرانند.
* در تسهیم شعاعی طرح و نقشه تسهیم نسبت به محور قطبی متقارن، تسهیم تنظیمی و یا نامشخص، اگر هر بلاستومر جنین اولیه از بقیه جدا شود می‌تواند نمو خود را تنظیم و به جنین کامل و مناسب تبديل شود. این امر ناشی از این مسئله است که هر کدام از سلولهای بلاستومر دارای پتانسیل بالقوه و مساوی جهت نمو هستند.

* تسهیم مارپیچی یا اسپیرال از تسهیم شعاعی متفاوت است. نقشۀ تسهیم نسبت به محور قطبی مایل، سلولهای نامساوی و نابرابر كنار هم هستند.
* جنینهای ناشی از تسهیم مارپیچی با جنینهای ناشی از تسهیم شعاعی متفاوت‌اند.


* تسهیم مارپیچی در کرمهای حلقوی، بسیاری از نرم‌تنان، کرمهای روبانی شکل، کرمهای پهن پلاناریایی، برخی از براکیوپودها و اكوریدیاها یافت می‌شوند.
* پروتوستومیم (دهان اولیه)، تسهیم شعاعی مشخصۀ گروهی دیگر از جانوران به نام دوترستومیا (دهان ثانویه) در خارپوستان، کتوگناتا، همی‌کورداتا و مهره‌داران
نماد کاربر
yasaman
کاربر ممتاز
کاربر ممتاز
 
پست ها : 1504
تاريخ عضويت: شنبه 17 بهمن 1388, 5:51 pm
محل سکونت: تهران
تشکر کرده: 0 بار
تشکر دریافت کرده: 20 بار

بعدي

بازگشت به مطالب درسی

چه کسي حاضر است ؟

کاربران حاضر در اين انجمن: Bing [Bot] و 1 مهمان